Tài liệu ôn thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn - Năm 2024 - Trường THCS&THPT Trưng Vương

Nội dung tài liệu: Tài liệu ôn thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn - Năm 2024 - Trường THCS&THPT Trưng Vương

1. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 I. KIẾN THỨC PHẦN ĐỌC – HIỂU: 1. BIỆN PHÁP TU TỪ TỪ VỰNG STT BIỆN PHÁP KHÁI NIỆM CÔNG THỨC Đối chiếu sự vật sự việc này với CT: A 1 sv, sự việc kia, có nét tương là/như/tựa/khác/hơn/kém/ SO SÁNH đồng. giống/ bằng...B Tả đồ vật, con vật bằng những từ CT: A ( Chỉ vật) - B 2 NHÂN HÓA ngữ được dùng để tả người. (dùng cho người) Gọi tên sự vật hiện tượng ..bằng 3 tên của một sự vật hiện tượng CT: A có đặc điểm như ẨN DỤ khác có quan hệ tương đồng. B Gọi tên sự vật hiện tượng ..bằng 4 tên của một sự vật hiện tượng CT: A – A’ HOÁN DỤ khác có quan hệ gần gũi. Dùng cách nói ở mức độ cao hơn 5 NÓI QUÁ CT: A > Mức độ thực sự thực để nhấn mạnh Dùng cách nói khéo léo, sử dụng 6 NÓI GIẢM, các từ ngữ thanh nhã để tránh sự CT: A < Mức độ thực NÓI TRÁNH đau lòng hoặc thô tục CT: đồng âm, trái nghĩa, Đặc sắc về âm về nghĩa của từ 7 đồng nghĩa, gần nghĩa, CHƠI CHỮ ngữ tạo sắc thái dí dỏm hài hước. nói lái ĐIỆP TỪ, Lặp lại từ ngữ, cấu trúc để tạo ĐIỆP NGỮ, CT: A, A, A 8 nhịp điệu, nhấn mạnh ĐIỆP CẤU AB, AC, AD, TRÚC Liên tiếp kể ra các sự vật hiện 9 LIỆT KÊ tượng trong cùng một phạm vi CT: A, A’, A’’, A’’’ một lĩnh vực Đưa ra câu hỏi nhưng không CÂU HỎI TU nhằm để hỏi mà để khẳng định, CT: ABCD? 10 TỪ nhấn mạnh, thể hiện tình cảm, ABCD! thái độ hoặc tư tưởng Đổi vị trí thông thường của thành 11 ĐẢO NGỮ CT: VN - CN phần câu, nhằm tạo điểm nhấn Tạo ra hai thái cực đối lập nhau TƯƠNG 12 để nhấn mạnh hay làm nổi bật tư CT: A > < B PHẢN ( ĐỐI) tưởng Tác dụng biện pháp tu từ: - Tác giả nhấn mạnh/ thể hiện/làm nổi bật/ tô đậm/khẳng định/.... nội dung - Tác dụng về nghệ thuật - Thể hiện thái độ/tình cảm của tác giả với đối tượng đó. Tài liệu lưu hành nội bộ 1
2. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 2. PHONG CÁCH NGÔN NGỮ: PCNN PCNN PCNN PCNN PCNN PCNN SINH NGHỆ BÁO CHÍ CHÍNH KHOA HỌC HÀNH HOẠT THUẬT LUẬN CHÍNH - Dùng trong - Dùng trong - Tin tức, - Trong các -Trong các - Giao tiếp giao tiếp sinh t/p văn chương phóng sự,.. cuộc hội nghị, lĩnh vực khoa trong cơ hoạt hằng ( Tiểu thuyết, - Bố cục: hội thảo học quan nhà ngày thơ, kịch, ) thời gian, - Có lớp từ - Văn bản phổ nước, tổ -Thư từ, nhật - Ngôn ngữ địa điểm, chính trị : tự cập và chuyên chức chính kí,đối thoại trau chuốt, sự kiện do dân chủ ... sâu trị các n/v trong dùng nhiều - Tính ngắn - Trình bày - Có các thuật - Theo khuôn t/p BPTT gọn, hấp quan điểm, ý ngữ khoa học mẫu, không - Tính cảm - Tính truyền dẫn kiến - Tính trừu dùng BPTT xúc, tính cụ cảm, tính hình Lập luận chặt tượng, tính thể hóa tượng chẽ, thuyết khái quát, phục logich, không dùng BPTT 3. PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT MIÊU TẢ BIỂU CẢM TỰ SỰ THUYẾT NGHỊ LUẬN HÀNH MINH CHÍNH Vẽ lại hình Bộc lộ cảm Kể, thuật lại Cung cấp tri Bàn bạc, đánh Trình bày ảnh, âm xúc, suy nghĩ diễn biến câu thức chính giá về đối quyết định. thanh bằng chuyện xác khách tượng Thể hiện trách ngôn ngữ quan nhiệm quyền hạn 4. THAO TÁC LẬP LUẬN GIẢI PHÂN CHỨNG BÌNH SO SÁNH BÁC BỎ THÍCH TÍCH MINH LUẬN Cắt nghĩa Chia nhỏ đối Dùng những Bàn bạc, Làm sáng tỏ Trao đổi, tranh một sự vật, tượng thành bằng chứng nhận xét, đối tượng đang luận để bác bỏ hiện tượng, nhiều yếu tố, chân thực, đã đánh giá về nghiên cứu ý kiến được khái niệm để bộ phận để được một vấn đề trong mối cho là sai người khác đi sâu xem thừa nhận tương quan hiểu rõ, hiểu xét một cách để chứng tỏ với đối tượng đúng vấn đề toàn diện về đối tượng khác nội dung, hình thức của đối tượng Tài liệu lưu hành nội bộ 2
3. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 II. DÀN Ý ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI: KIỂU BÀI BỐ CỤC NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG TƯỞNG, ĐẠO LÍ ĐỜI SỐNG MỞ - Dẫn đề ĐOẠN - Nêu vấn đề 1.Giải thích: 1. Giải thích/ Mô tả hiện tượng - Giải thích từ ngữ ( từ then chốt ) → Khẳng định ý nghĩa/vai trò/tầm quan trọng/ 2. Phân tích – chứng minh 2. Phân tích – chứng minh - Thực trạng - Nguyên nhân - Hậu quả - Giải pháp - Phản đề 3. Mở rộng vấn đề 3. Mở rộng vấn đề THÂN ĐOẠN 4. Phản đề 4. Phản đề KẾT Bài học nhận thức và hành động ĐOẠN Tài liệu lưu hành nội bộ 3
4. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 III. PHẦN ĐỌC HIỂU + NGHỊ LUẬN XÃ HỘI: ĐỀ 1 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích sau: [1] Kiểu người đáng thương nhất trong đời là người luôn than vãn với bất cứ điều gì không vừa ý. Chơi với người mắc bệnh than cũng là một thử thách sự kiên nhẫn và chịu đựng của bạn, và tôi cá rằng rất khó khăn để bền lâu. Than là căn bệnh nguy hiểm và nan y, nó truyền nhiễm và hủy hoại mọi người, mọi việc ở không gian thời gian mà nó chạm vào, bởi năng lượng tiêu cực và buồn bã ấy sẽ làm cạn sinh lực, kiệt niềm vui và khô cả tình yêu trong cuộc sống mà bạn có thể đã dày công nuôi dưỡng. [2] Buồn cười là chả ai than về niềm vui, về sự sung sướng, về những gì mà họ nhận được. Nhưng bất kì sở thích hay ý muốn nào chưa được thỏa mãn, họ thường sẽ tìm cách đổ lỗi và than phiền. Với “bệnh than” thì dù bạn có giàu nhất thì bạn cũng sẽ than phiền tại sao bạn lại chưa giàu như Jef Bezos. Dù bạn có hát hay như Celine Dion thì bạn cũng sẽ khổ não tại sao bạn không đẹp như Aishiwarya Rai Bạn luôn cảm thấy cuộc đời u ám và chống lại bạn. Ai cũng biết, than vãn vẫn chỉ làm mình trở nên kém cỏi đi, nó không hề làm mọi khó khăn trong đời bạn biến mất mà chỉ triệt tiêu mọi năng lượng vui sống của bạn. Khi bạn đổ lỗi cho cả thế giới và chán chường cả chính mình thì chẳng có thế lực nào, dù siêu nhiên, có thể nâng bạn đặt vào chiếc ghế của sự thành công. [3] Nếu khó khăn thậm chí bi kịch là rác thải thì tại sao bạn không biến nó thành phân bón cho cây đời xanh tốt. Nó là công việc chúng ta phải làm một mình, không ai ở đây có thể giúp chúng ta thay đổi và biến hóa. Nếu bạn kiên nhẫn với việc biến rác thành phân bón hữu cơ, tôi tin chắc một ngày cây đời của bạn sẽ trổ hoa và kết trái ngọt. Chỉ cần bạn ngừng than vãn là bạn sẽ cảm nhận được hương vị đẹp của cuộc sống mà thôi... (Trích Một mai qua cơn mê, Samson Phạm, Phụ nữ mới số 44-45,7.8.2020) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản. Câu 2. Theo tác giả, căn bệnh than vãn sẽ để lại hậu quả gì cho bản thân mỗi người? Câu 3. Chỉ ra và phân tích hiệu quả nghệ thuật của một biện pháp tu từ được sử dụng ở đoạn văn thứ [3]? Câu 4. Anh/chị có đồng tình với quan điểm: “Chỉ cần bạn ngừng than vãn là bạn sẽ cảm nhận được hương vị đẹp của cuộc sống mà thôi...” không? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa tinh thần lạc quan trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 4
5. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 2 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: Trong đời sống, sự tự tin không chỉ thể hiện bản thân mỗi người khi giao tiếp, nó còn phản ánh cách chúng ta ứng xử trong cuộc sống, công việc, trong giao tiếp với người khác, trong sức mạnh mà chúng ta theo đuổi mục tiêu và giấc mơ của mình. Trong giao tiếp, dù ở ngôn ngữ nào, sự tự tin là nền tảng và chất xúc tác cho toàn bộ quá trình chúng ta giao tiếp với người khác. Sự tự tin không chỉ khiến bạn suy nghĩ lạc quan, tích cực và nhìn nhận được những mặt tốt đẹp của một sự việc. Thái độ này còn tạo nên phong thái và khí chất của bạn. Trang Huffington Post khẳng định: “Nếu tự tin, bạn sẽ có nhiều cơ hội thành công khi phỏng vấn xin việc hay tìm kiếm việc làm mơ ước. Bên cạnh đó, người tự tin cũng được nhìn nhận là đẹp hơn, cuốn hút hơn”. Chính thái độ và phong thái toát ra từ sự tự tin làm lu mờ những khiếm khuyết bên ngoài và biến họ (những người tự tin) trở nên đặc biệt trong mắt người khác- trang Bon Vita (một trang viết về phong cách sống cũng khẳng định. Trang Psychologist phân tích, sự thiếu tự tin ấy không phải do bạn thiếu năng lực, mà do bạn chưa nhìn nhận đúng về bản thân mình, chưa có niềm tin vào khả năng của mình. (Khi tự tin, bạn quyền lực và hấp dẫn hơn, kenh14.vn, 13/3/2018) Thực hiện các yêu cầu: Câu 1. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Theo tác giả, thái độ và phong thái toát ra từ sự tự tin có giá trị gì? Câu 3. Chỉ ra một số biểu hiện khác của tự tin trong cuộc sống? Câu 4. Anh/chị có đồng ý với ý kiến: “Nếu tự tin, bạn sẽ có nhiều cơ hội thành công”? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) về ý nghĩa của sự tự tin. Tài liệu lưu hành nội bộ 5
6. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 3 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Con người sống ở trên đời, thường sẽ phải đối mặt với sự lựa chọn như vậy: hoặc là tận hưởng một cuộc sống thoải mái và dễ chịu, hoặc là trải nghiệm một thế giới mới lạ nhưng đầy thử thách? Mỗi người chỉ có một cuộc đời nhưng có thể nhiều hơn một ước mơ. Bạn hy vọng đạt được bao nhiêu ước mơ trong đời? Đừng mù quáng chờ đợi cái gọi là thời cơ, quan trọng bạn phải có sự lựa chọn thông minh để đưa ra những quyết định đúng đắn. Thực ra, đời người cũng giống như một tách trà, sẽ không đắng cả đời, nhưng sẽ đắng trong từng giai đoạn. Có nhiều lúc chúng ta có thể tận hưởng một cuộc sống thoải mái nhưng cơ hội để khám phá những điều chưa biết và trải nghiệm cách sống tuyệt vời thì không phải lúc nào cũng có. Đứng trước những ước mơ và cơ hội, đôi khi chúng ta cần biết cách tạm từ bỏ cuộc sống thoải mái và lựa chọn cố gắng hết mình để nếm trải hương vị khổ tận cam lai của tách trà cuộc đời. Đại bàng sinh ra là để sải cánh bay lượn trên trời cao, nếu sống cùng với đàn gà, trải qua cuộc sống “thức ăn đưa đến tận miệng” thì làm sao có thể trải nghiệm được sự tự do bay lượn trên bầu trời? Đứng trước những cơ hội, hãy dũng cảm dấn thân vào đầu sóng ngọn gió của cuộc đời và vững vàng vượt qua những cơn sóng đó. Đừng chỉ ngồi yên và chờ đợi quyết định tự đến với mình. Khi cơn mưa qua đi, trời quang mây tạnh, bạn sẽ không chỉ được trải nghiệm sự thú vị và tráng lệ của cuộc sống mà khi đó, bản thân bạn cũng căng tràn sức sống. Bạn nói xem, kiểu cuộc sống như thế, không phải là một sự hưởng thụ độc đáo sao? (Trích Không làm người ỷ lại, Nguyễn Thu Phương, NXB Văn học, 2022, tr.12) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích. Câu 2. Theo đoạn trích, “sống ở trên đời” con người “thường sẽ phải đối mặt với sự lựa chọn” nào? Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn: “Thực ra, đời người cũng giống như một tách trà, sẽ không đắng cả đời, nhưng sẽ đắng trong từng giai đoạn.” Câu 4. Anh/chị có đồng ý với lời khuyên của tác giả: “Đứng trước những cơ hội, hãy dũng cảm dấn thân vào đầu sóng ngọn gió của cuộc đời và vững vàng vượt qua những cơn sóng đó.”? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết phải đưa ra những lựa chọn đúng đắn trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 6
7. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 4 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Xưa anh như lá thư không địa chỉ Con tàu không lửa than con thuyền cũ không buồm Anh nghĩ quá nhiều về những khoảng vô biên Những đảo lạ trong khói mờ ẩn hiện Nay anh chỉ tin Những nhành cây trong tầm hái của con người Những nguồn suối có thể cho nước uống Những mảnh ruộng có thể sinh quả ngọt Những ngôi nhà sống được ở bên trong Xưa anh thích những lời nói đẹp Nay anh thích những lời nói đúng Anh hiểu lại từ đầu những chân lý giản đơn Con người cần đến nhau con sông về biển rộng Muốn gặt hái phải tự mình gieo hạt Không làm người thua cuộc ở trong đời (Trích Suy tưởng, Lưu Quang Vũ, nguồn Thi viện) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định thể thơ của đoạn trích. Câu 2. Những hình ảnh nào thể hiện niềm tin của nhà thơ trong đoạn thơ trên? Câu 3. Theo anh/chị, lời nói đẹp và lời nói đúng khác nhau như thế nào? Câu 4. Nội dung hai câu thơ sau có ý nghĩa gì với anh,chị? Anh hiểu lại từ đầu những chân lý giản đơn Con người cần đến nhau con sông về biển rộng II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải tự mình gieo hạt trong cuộc đời. Tài liệu lưu hành nội bộ 7
8. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 5 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Ai trong chúng ta cũng cần được kính trọng, vì khi được kính trọng ta sẽ thấy rõ hơn những giá trị sâu sắc và đích thực của mình. Dù ta đang chịu nhiều thất bại nặng nề, đến nỗi suy sụp niềm tin vào bản thân, nhưng thái độ kính trọng của một ai đó sẽ ngầm nhắc ta nhìn lại những giá trị quan trọng khác của mình. Trong bất cứ mối liên hệ tình cảm nào, niềm kính trọng cũng là nền tảng quyết định nên sự tồn tại lâu bền. Không có sự kính trọng, tình cảm ấy chỉ còn là sự dựa dẫm cảm xúc qua lại mà thôi. Có những sự kính trọng bị miễn cưỡng trong những nguyên tắc ràng buộc như tuổi tác, vai vế hay địa vị. Tuy nó có thể tạo nên sự điều hợp hữu hiệu trong chừng mực nào đó, nhưng vì thiếu ý thức tự nguyện nên sự kính trọng ấy không phải là chất liệu để nuôi dưỡng mối liên hệ tình cảm lâu bền. Bởi vì bản chất của sự kính trọng phải xuất phát từ lòng chân thành, do thấy được giá trị chân thật của nhau hay sự tương tác sâu sắc với nhau. Quả thật, càng kính trọng nhiều đối tượng thì thói quen tự hào và kiêu ngạo trong ta sẽ càng bị cô lập và rơi rụng bớt. Niềm kính trọng nếu vượt qua khỏi những khuôn thước định kiến của xã hội, có thể trải lòng với mọi đối tượng dù đó là những kẻ bị liệt vào tầng lớp thấp hay xấu xa, thì không gian bình yên và tự do trong ta sẽ vô cùng rộng lớn. Vì khi kính trọng đối tượng nào là ta đã chính thức thiết lập sự liên kết và tiếp nhận năng lượng từ nơi đối tượng ấy, dù ta không có chủ ý. Huống chi, kính trọng nhau tức là tôn trọng sự có mặt của nhau trong cuộc đời này, đó là cấu trúc cân bằng giữa các cá thể trong vũ trụ. Đời sống luôn có quá nhiều mối lo toan nên ta ít có cơ hội nhìn lại mình để giữ tâm quân bình và trong sáng. Theo đó, ta cũng dần đánh mất khả năng nhìn sâu sắc vào bản chất của từng đối tượng để thấy rằng ai cũng đáng kính trọng. Bởi suy cho cùng thì ai cũng có cái hay cái đẹp. Có khi những cái hay cái đẹp của họ đang hiện ra sờ sờ, nhưng vì mắt ta bị nhuộm lên những màu sắc của thành kiến nên ta không thể thấy được. Cũng có khi nó đang tiềm ẩn hay tạm thời bị vài năng lượng tiêu cực che khuất, mà nếu ta không có cái nhìn khám phá và cảm thông thì ta cũng không thể nào phát hiện ra được. Cho nên, ta hãy luôn tự hỏi mình vì sao ta lại thiếu kính trọng đối với người ấy? Tại ta hay tại họ? (Trích Hiểu về trái tim, Minh Niệm, NXB Tổng hợp TP. HCM, Năm 2019 Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên. Câu 2. Theo tác giả, tại sao ai trong chúng ta cũng cần được kính trọng? Câu 3. Theo anh/ chị tại sao tác giả lại cho rằng càng kính trọng nhiều đối tượng thì thói quen tự hào và kiêu ngạo trong ta sẽ càng bị cô lập và rơi rụng bớt trong đoạn trích? Câu 4. Anh/ chị có đồng tình với ý kiến Có những sự kính trọng bị miễn cưỡng trong những nguyên tắc ràng buộc như tuổi tác, vai vế hay địa vị. Tuy nó có thể tạo nên sự điều hợp hữu hiệu trong chừng mực nào đó, nhưng vì thiếu ý thức tự nguyện nên sự kính trọng ấy không phải là chất liệu để nuôi dưỡng mối liên hệ tình cảm lâu bền không? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung văn bản ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ của anh/ chị về sự cần thiết của thái độ kính trọng dành cho nhau trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 8
9. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 6 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: (1)Tôi đã đọc đời mình trên lá người nâng niu lộc biếc mùa xuân người hóng mát dưới trưa mùa hạ người gom về đốt lửa sưởi mùa đông (2)Tôi đã đọc đời mình trên lá lúc non tơ óng ánh bình minh lúc rách nát gió vò, bão quật lúc cao xanh, lúc về đất vô hình (3)Tôi đã đọc đời mình trên lá có thể khổng lồ, có thể bé li ti dẫu tồn tại một giây vẫn tươi niềm kiêu hãnh đã sinh ra chẳng sợ thử thách gì. (Nguyễn Minh Khiêm, Đọc đời mình trên lá, dẫn theo vannghequandoi.com.vn, 19/06/2014) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định thể thơ, phong cách ngôn ngữ của văn bản trên. Câu 2. Chỉ ra biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong văn bản. Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của từ “khổng lồ” và “bé li ti” trong hai câu thơ: “Tôi đã đọc đời mình trên lá có thể khổng lồ, có thể bé li ti” Câu 4. Thông điệp anh/ chị rút ra từ văn bản trên là gì? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về thái độ cần thiết của mỗi người trước những thử thách trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 9
10. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 7 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích sau: Hôm nay trong lòng tôi Vẫn có một niềm yêu thương tha thiết bồi hồi Nhìn ánh mây bay lơ lửng trên trời, nhìn ánh nắng ngày mai như soi sáng cả một đời Đất nước đã thay đổi thật rồi Không còn mưa bom đạn nổ Không còn tiếng súng Không còn người phải ra đi Không còn người phải khổ đau Không còn mất mác nào nữa Sẽ tốt hơn và bình yên Sẽ vui không còn buồn nữa Hãy đón chào ngày mới sắp sửa Đến với ta như đến với đất nước mình Em ơi! Anh yêu em như yêu đất nước Vì đó là bóng hình, của tất cả chúng ta (Trích Đất nước đã thay đổi rồi, Lê Đức, theo thivien.net) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1: Xác định thể thơ của đoạn trích. Câu 2: Chỉ ra phép tu từ được sử dụng trong những dòng thơ sau: Đất Nước đã thay đổi thật rồi Không còn mưa bom đạn nổ Không còn tiếng súng Không còn người phải ra đi Không còn người phải khổ đau Không còn mất mát nào nữa Câu 3: Những dòng thơ sau gợi nhắc cho anh/ chị điều gì về mối quan hệ giữa con người và đất nước: Em ơi! Anh yêu em như yêu đất nước Vì đó là bóng hình, Của tất cả chúng ta Câu 4: Anh/chị nhận xét về cảm xúc của tác giả trước sự thay đổi của đất nước được thể hiện trong đoạn trích. II. LÀM VĂN: Câu 1. Anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc chấp nhận thay đổi trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 10
11. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 8 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Có bao giờ bạn tự hỏi bản thân như thế nào mới gọi là trưởng thành? Và để được coi là trưởng thành thì bạn phải làm những việc gì? Có thể bạn nghĩ đơn giản rằng trưởng thành là sự lớn lên về thể xác, nhưng không hẳn vậy. Trưởng thành là phải lớn về thể xác và chín trong suy nghĩ. Nghĩa là người “trưởng thành”, tự chịu trách nhiệm cuộc sống của mình, rồi những thành công hay thất bại đều tự mình đón nhận. Có những sự thất bại nặng nề làm con người hụt hẫng, suy sụp nhưng khi ta đã “trưởng thành”, ta phải tự mình nhận về những nỗi buồn của riêng mình. “Trưởng thành” để ta hiểu rằng không có một điều gì có thể dễ dàng như mình mong muốn, cuộc sống là những khó khăn, thử thách, muốn đạt được những điều mong muốn phải cố gắng rất nhiều, cuộc sống không là một món quà tặng mà nó là sự cố gắng hết mình để nhận lấy. (Nguồn Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Trong đoạn trích, cách nghĩ đơn giản về trưởng thành thể hiện như thế nào? Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về từ “chín” trong câu: Trưởng thành là phải lớn về thể xác và chín trong suy nghĩ ? Câu 4. Quan niệm người “trưởng thành”, tự chịu trách nhiệm cuộc sống của mình trong đoạn trích có ý nghĩa gì với anh/chị ? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết phải cố gắng hết mình trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 11
12. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 9 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: (...) Cuộc sống quanh ta có biết bao nhiêu điều tốt đẹp đáng quý và cần trân trọng. Chỉ cần ta biết khéo léo nhận ra và chọn lọc, chúng ta không hề thiếu thốn những hạt giống tốt đẹp để gieo trồng. Mặt khác, trong cuộc sống cũng đầy dẫy những cỏ dại xấu xa. Chỉ cần ta sống buông trôi, thiếu hiểu biết, cuộc đời ta sẽ phải trả giá bằng những u ám, tối tăm kéo dài. Một tâm hồn tươi đẹp đầy hoa thơm trái quý, hay tiêu điều hoang vắng với cỏ dại lan tràn Điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào nhận thức và nỗ lực của chính chúng ta, không phụ thuộc vào bất kỳ ai khác. Nuôi dưỡng tâm hồn cũng quan trọng, cần thiết không kém gì việc nuôi dưỡng thể xác, nhưng chúng ta rất thường lãng quên không chú ý đến việc này. Chúng ta đôi khi bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn hoặc mọc đầy cỏ dại. Nếu ý thức được điều này và bắt đầu chăm sóc gieo trồng những hạt giống tốt lành, chắc chắn bạn sẽ có được một cuộc sống tươi vui và hạnh phúc hơn nhiều. (Trích Nuôi dưỡng tâm hồn nơi chính bạn, Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Theo đoạn trích, một tâm hồn trong sáng, khỏe mạnh mang lại cho ta điều gì? Sống buông trôi, thiếu hiểu biết sẽ dẫn đến hậu quả gì? Câu 3. Xác định các hình ảnh ẩn dụ trong câu Chúng ta đôi khi bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn hoặc mọc đầy cỏ dại. Nêu ý nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ đó. Câu 4. Em có đồng tình với ý kiến Nuôi dưỡng tâm hồn cũng quan trọng, cần thiết không kém gì việc nuôi dưỡng thể xác không? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về hậu quả của việc bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn hoặc mọc đầy cỏ dại đối với tuổi trẻ hiện nay. Tài liệu lưu hành nội bộ 12
13. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 10 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Trong cuộc đời, mỗi chúng ta đều có ba kẻ thù cần phải tiêu diệt: do dự, nghi ngờ và sợ hãi. Ba kẻ thù này có mối quan hệ mật thiết với nhau. Khi cảm thấy nghi ngờ và sợ hãi, tất yếu bạn sẽ do dự trong việc đưa ra quyết định và hành động. Trái với do dự là tính quyết đoán, và đây chính là một trong những biểu hiện của lòng dũng cảm. Sự bất tử của mỗi người nằm ở việc họ có dám đưa ra quyết định hay không. Để có được một quyết định rõ ràng, mỗi người cần phải có lòng dũng cảm, và đôi khi phải cực kì can đảm. Bên cạnh đó, giá trị của các quyết định lại phụ thuộc vào mức độ dũng cảm khi hành động ( ). Con người ta sẽ chẳng làm nên trò trống gì nếu không có một ý tưởng táo bạo, một tư duy đột phá và lòng can đảm để hiện thực hóa chúng. Chẳng thà bạn phạm sai lầm khi hành động còn hơn là cứ ôm khư khư mối lo thất bại rồi chùn bước. Cuộc đời bạn sẽ ra sao nếu bạn không bao giờ dám làm một điều gì lớn lao? Lòng dũng cảm là tài sản vô giá mà tự nó đã tiềm ẩn sức mạnh vô hình để có thể giúp con người sống một cuộc đời đích thực. Với lòng dũng cảm, bạn sẽ tự tạo ra cơ hội cho bản thân và đủ bản lĩnh để đối mặt với những trở ngại của cuộc sống. Tất cả chúng ta sinh ra đều có lòng dũng cảm. Nhưng chỉ những ai biết tôi rèn và vận dụng nó thường xuyên thì mới có thể sở hữu lòng dũng cảm thực sự. (Trích “Không gì là không thể” – George Matthew Adams – Thu Hằng dịch) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Theo tác giả, ba kẻ thù mà trong cuộc đời mỗi con người cần phải tiêu diệt là gì? Câu 3. Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng: Lòng dũng cảm là tài sản vô giá mà tự nó đã tiềm ẩn sức mạnh vô hình để có thể giúp con người sống một cuộc đời đích thực ? Câu 4. Thông điệp nào từ đoạn trích có ý nghĩa nhất với anh/chị? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) để trả lời cho câu hỏi: Làm thế nào để có lòng dũng cảm? Tài liệu lưu hành nội bộ 13
14. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 11 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Hy vọng Nhiều khi đá dạy ta mềm mỏng Sự tàn nhẫn nhắc ta điều lành Nỗi buồn đánh thức hy vọng Giữa thế giới không nhiều may mắn Ta học cách vừa lòng với mình Chia sẻ sự bình tâm của cỏ Mãi khi giữa đêm chợt thức Bập bềnh ý nghĩ xót xa: Anh còn có thể, không thể ? Thăm thẳm ngày xưa bình an Vời vợi ngày mai chói nắng (Thơ Nguyễn Khoa Điềm, Tuyển tập 40 năm do tác giả chọn, NXB Văn học, 2012) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. Anh/Chị hiểu thế nào về hai dòng thơ: Giữa thế giới không nhiều may mắn Ta học cách vừa lòng với mình ? Câu 3. Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu thơ sau: Nhiều khi đá dạy ta mềm mỏng Sự tàn nhẫn nhắc ta điều lành Nỗi buồn đánh thức hy vọng Câu 4. Theo anh/chị, thông điệp mà nhà thơ muốn gửi gắm qua bài thơ là gì? Lí giải? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung của phần Đọc – hiểu, anh /chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về quan niệm sống: học cách vừa lòng với chính mình để tìm được sự an nhiên giữa cuộc đời nhiều chông gai, ít may mắn. Tài liệu lưu hành nội bộ 14
15. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 12 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: Tôi chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn Bao bài ca xáo trộn trong tôi Có tiếng khóc của con chim gẫy cánh Tiếng đau rên của ngôi nhà đổ sập Tiếng con thuyền không về được bờ quen Tiếng mưa rơi trên ngọn cỏ yếu mềm... Nhưng đêm hội này, chỉ một lần tôi được hát Chỉ sống một cuộc đời giữa vô cùng năm tháng Chỉ một lần gặp bạn, bạn yêu thương Chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn Tôi chọn bài ca của mùa hạ nắng Tôi chọn bài ca của người gieo hạt Hôm nay là mầm, mai sẽ thành cây Khổ đau dẫu nhiều, tôi chọn niềm vui Là suối mát lòng tôi gửi bạn Một cuộc đời - một bài ca duy nhất Tôi chẳng muốn điệu hát buồn là kỷ niệm về tôi. (Nguồn: Lưu Quang Vũ, thơ tình, NXB Văn học, 2002) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. Chỉ ra những chi tiết diễn tả về những nỗi buồn của nhà thơ. Câu 3. Anh/Chị hiểu gì về nhan đề bài thơ: Tôi chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn ? Câu 4. Nội dung câu thơ Một cuộc đời - một bài ca duy nhất có ý nghĩa như thế nào với anh/chị? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết của lối sống chủ động, tích cực với mỗi người. Tài liệu lưu hành nội bộ 15
16. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 13 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Các nhà nghiên cứu nhận thấy ngày càng rõ rằng "hy vọng" không chỉ làm vững lòng ta khi mọi thứ đang diễn ra tồi tệ, mà nó còn đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc đời và ban phát những điều tốt lành như thành công về học tập ở nhà trường cũng như những công việc khó khăn khác.Về mặt lý thuyết, hy vọng chỉ là cách nhìn lạc quan theo đó mọi cái sẽ tốt đẹp hơn. Theo nghĩa ấy, mọi thứ đều có thể có hy vọng. Một số người tin chắc, họ sẽ thoát khỏi tất cả trở ngại hoặc sẽ tìm thấy giải pháp cho mọi vấn đề của họ, trong khi những người khác cho rằng mình không thể có nghị lực, năng lực hay phương tiện cần thiết để đi tới đó. Suyder nhận xét những người tin vào tương lai của mình có một số nét chung: họ biết tự thúc đẩy và tự thuyết phục khi gặp rủi ro, rằng mọi cái rồi sẽ đâu vào đấy và họ tin chắc rằng có nhiều phương tiện để đạt được mục tiêu của mình, họ cũng đủ thông minh để chia một nhiệm vụ khó khăn thành những nhiệm vụ nhỏ dễ thực hiện hơn. Về mặt trí tuệ xúc cảm, "hy vọng" có nghĩa là không lùi bước trước lo lắng, không buông tay hoặc chân nản khi đương đầu với khó khăn hay thất vọng. Thật vậy, những người tự tin nói chung tt to lắng và ít bị rối nhiều xúc cảm trong cuộc sống. (Trích Trí tuệ xúc cảm - Daniel Goleman, NXB Lao động – Xã hội, 2018, tr. 125-126) * Snyder: Charles Richard "Rick" Snyder là một nhà tâm lý học người Mỹ chuyên về tâm lý học tích cực. Tác giả đã phỏng vấn C.R. Snyder trong The New York Times, ngày 24/12/1991. Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích. Câu 2. Theo đoạn trích, về mặt trí tuệ xúc cảm, hy vọng có nghĩa là gì? Câu 3. Nhận xét mọi thứ đều có thể hy vọng gợi cho anh/chị suy nghĩ gì? Câu 4. Anh/Chị có đồng tình với ý kiến chia một nhiệm vụ khó khăn thành những nhiệm vụ nhỏ dễ thực hiện hơn? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về tầm quan trọng của sự tự tin trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 16
17. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 14 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: CÂY CỎ VÀ HOA Rừng có cây cao cây thấp cây thấp đua nhau thoát bóng cây cao cây cao nhận ra mình cô độc hiểu bão gió nắng mưa nên bình thản giữa trời Sống dưới cây thiếu nắng thiếu mưa bão nổi ở trên đất động ở dưới biết phận mình thấp bé như nhau cỏ víu lấy cỏ làm nên bất diệt mùa xanh Cây sinh ra cây cỏ sinh ra cỏ dù là cây dù là cỏ hết một đời cũng dâng một lần hoa. (Ngô Quang Khiêm, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, số 1006, tháng 2-2-23, tr.61) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Trong bài thơ, cây thấp, cây cao sống như thế nào? Câu 2. Theo tác giả, khi cỏ víu lấy cỏ, cỏ làm nên điều gì? Câu 3. Anh/Chị hãy nêu hiệu quả của phép điệp được sử dụng trong các dòng thơ sau: dù là cây dù là cỏ hết một đời cũng dâng một lần hoa. Câu 4. Từ hình tượng cây cỏ trong bài thơ, anh/chị rút ra cho mình bài học gì về lẽ sống? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung bài thơ ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc phát huy giá trị của bản thân trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 17
18. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 ĐỀ 15 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích sau: Bạn không nên để thất bại ngăn mình tiến về phía trước. Hãy suy nghĩ tích cực về thất bại và rút ra kinh nghiệm. Thực tế những người thành công luôn dùng thất bại như là một công cụ để học hỏi và hoàn thiện bản thân. Họ có thể nghi ngờ phương pháp làm việc đã dẫn họ đến thất bại nhưng không bao giờ nghi ngờ khả năng của chính mình. Tôi xin chia sẻ với các bạn về câu chuyện về những người đã tìm cách rút kinh nghiệm từ thất bại của mình để đạt được những thành quả to lớn trong cuộc đời. Thomas Edison đã thất bại gần 10.000 lần trước khi phát minh thành công bóng đèn điện, J.K.Rowling, tác giả của “Harry Poter”, đã bị hơn 10 nhà xuất bản từ chối bản thảo tập 1 của bộ sách. Giờ đây, bộ tiểu thuyết này của bà trở nên vô cùng nối tiếng và đã được chuyển thể thành loạt phim rất ăn khách. Ngôi sao điện ảnh Thành Long đã không thành công trong lần đóng phim đầu tiên ở Hollywood. Thực tế bộ phim Hollywood đầu tay của anh, thất vọng lắm chứ, nhưng điều đó cũng đâu ngăn được anh vùng lên với những phim cực kì ăn khách sau đó như “Giờ cao điểm” hay “Hiệp sĩ Thượng Hải”. Thất bại không phải cái cớ để ta chần chừ. Ngược lại nó phải là động lực tiếp thêm sức mạnh để ta vươn tới thành công. (Trích Tại sao lại chần chừ?, Tác giả Teo Aik Cher, Người dịch: Cao Xuân Việt Khương, An Bình) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn trích. Câu 2. Anh/chị hãy cho biết mặt tích cực của thất bại mà “người thành công luôn dùng” được nêu trong đoạn trích. Câu 3. Việc tác giả trích dẫn các câu chuyện của Thomas Edison, J.K.Rowling, ngôi sao điện ảnh Thành Long có tác dụng gì? Câu 4. Anh/chị có cho rằng trong cuộc sống thất bại “là động lực tiếp thêm sức mạnh để ta vươn tới thành công” không?Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung của phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về bản thân cần chấp nhận sự thất bại như thế nào để thành công trong cuộc sống? Tài liệu lưu hành nội bộ 18
19. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 IV. PHẦN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC: TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP HỒ CHÍ MINH ĐỀ Hỡi đồng bào cả nước, Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do. Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi. Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được (Trích Tuyên ngôn Độc lập – Hồ Chí Minh) Hãy phân tích đoạn trích trên để thấy tài năng của Hồ Chí Minh khi viết đoạn mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập. Từ đó, anh/chị có suy nghĩ gì về độc lập, tự do trong thời đại ngày nay đối với dân tộc và mỗi cá nhân. Tài liệu lưu hành nội bộ 19
20. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập thi TN THPT 2024 TÂY TIẾN QUANG DŨNG ĐỀ 1 Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên núi rừng Tây Bắc được nhà thơ Quang Dũng thể hiện trong đoạn trích sau: Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục trên súng mũ bỏ quên đời! Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người (Quang Dũng, Tây Tiến, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr. 88) Từ đó hãy liên hệ đến khổ thơ thứ ba của bài thơ Tây Tiến nêu cảm nhận về tâm hồn người lính trẻ. ĐỀ 2 Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến trong đoạn thơ sau: Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành (Trích Tây Tiến – Quang Dũng, Ngữ Văn 12, tập 1, NXB Giáo dục tr.89) Từ đó, hãy nhận xét về biểu hiện của bút pháp hiện thực và lãng mạn trong bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng. Tài liệu lưu hành nội bộ 20