Tài liệu ôn thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn - Năm 2023 - Trường THCS&THPT Trưng Vương

Nội dung tài liệu: Tài liệu ôn thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn - Năm 2023 - Trường THCS&THPT Trưng Vương

1. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 I. KIẾN THỨC PHẦN ĐỌC – HIỂU. 1. BIỆN PHÁP TU TỪ TỪ VỰNG STT BIỆN PHÁP KHÁI NIỆM CÔNG THỨC 1 Đối chiếu sự vật sự việc này với CT: A SO SÁNH sv, sự việc kia, có nét tương là/như/tựa/khác/hơn/kém/ đồng. giống/ bằng...B 2 Tả đồ vật, con vật bằng những từ CT: A ( Chỉ vật) - B ( NHÂN HÓA ngữ được dùng để tả người. dùng cho người) 3 Gọi tên sự vật hiện tượng ..bằng ẨN DỤ tên của một sự vật hiện tượng CT: A có đặc điểm như khác có quan hệ tương đồng. B 4 Gọi tên sự vật hiện tượng ..bằng HOÁN DỤ tên của một sự vật hiện tượng CT: A – A’ khác có quan hệ gần gũi. 5 NÓI QUÁ Dùng cách nói ở mức độ cao hơn CT: A > Mức độ thực sự thực để nhấn mạnh 6 Dùng cách nói khéo léo, sử dụng CT: A < Mức độ thực NÓI GIẢM, các từ ngữ thanh nhã để tránh sự NÓI TRÁNH đau lòng hoặc thô tục 7 Đặc sắc về âm về nghĩa của từ CT: đồng âm, trái nghĩa, CHƠI CHỮ ngữ tạo sắc thái dí dỏm hài hước. đồng nghĩa, gần nghĩa, nói lái 8 Lặp lại từ ngữ, cấu trúc để tạo CT: A, A, A ĐIỆP TỪ, nhịp điệu nhấn mạnh AB, AC, AD, ĐIỆP NGỮ, ĐIỆP CẤU TRÚC 9 Liên tiếp kể ra các sự vật hiện LIỆT KÊ tượng trong cùng một phạm vi CT: A, A’, A’’, A’’’ một lĩnh vực 10 Đưa ra câu hỏi nhưng không CÂU HỎI TU nhằm để hỏi mà để khẳng định, CT: ABCD? TỪ nhấn mạnh, thể hiện tình cảm, ABCD! thái độ hoặc tư tưởng 11 Đổi vị trí thông thường của thành CT: VN - CN ĐẢO NGỮ phần câu, nhằm tạo điểm nhấn 12 Tạo ra hai thái cực đối lập nhau CT: A > < B TƯƠNG để nhấn mạnh hay làm nổi bật tư PHẢN ( ĐỐI) tưởng Tác dụng biện pháp tu từ: - Tác giả nhấn mạnh/ thể hiện/làm nổi bật/ tô đậm/khẳng định/.... nội dung - Tác dụng về nghệ thuật - Thể hiện thái độ/tình cảm của tác giả với đối tượng đó. Tài liệu lưu hành nội bộ 1
2. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 3. PHONG CÁCH NGÔN NGỮ: PCNN PCNN PCNN PCNN PCNN PCNN SINH NGHỆ BÁO CHÍ CHÍNH KHOA HỌC HÀNH HOẠT THUẬT LUẬN CHÍNH - Dùng trong - Dùng trong - Tin tức, - Trong các -Trong các - Giao tiếp giao tiếp sinh t/p văn chương phóng sự,.. cuộc hội nghị, lĩnh vực khoa trong cơ hoạt hằng ( Tiểu thuyết, - Bố cục: hội thảo học quan nhà ngày thơ, kịch, ) thời gian, - Có lớp từ - Văn bản phổ nước, tổ -Thư từ, nhật - Ngôn ngữ địa điểm, chính trị : tự cập và chuyên chức chính kí,đối thoại trau chuốt, sự kiện do dân chủ ... sâu trị các n/v trong dùng nhiều - Tính ngắn - Trình bày - Có các thuật - Theo khuôn t/p BPTT gọn, hấp quan điểm, ý ngữ khoa học mẫu, không - Tính cảm - Tính truyền dẫn kiến - Tính trừu dùng BPTT xúc, tính cụ cảm, tính hình Lập luận chặt tượng, tính thể hóa tượng chẽ, thuyết khái quát, phục logich, không dùng BPTT 4. PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT MIÊU TẢ BIỂU CẢM TỰ SỰ THUYẾT NGHỊ LUẬN HÀNH MINH CHÍNH Vẽ lại hình Bộc lộ cảm Kể, thuật lại Cung cấp tri Bàn bạc, đánh Trình bày ảnh, âm xúc, suy nghĩ diễn biến câu thức chính giá về đối quyết định. thanh bằng chuyện xác khách tượng Thể hiện trách ngôn ngữ quan nhiệm quyền hạn 5. THAO TÁC LẬP LUẬN - Giải thích - Phân tích - Chứng minh - Bình luận - So sánh - Bác bỏ Tài liệu lưu hành nội bộ 2
3. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 II. DÀN Ý ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI: KIỂU BÀI BỐ CỤC NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG TƯỞNG, ĐẠO LÍ ĐỜI SỐNG MỞ - Dẫn đề ĐOẠN - Nêu vấn đề 1.Giải thích: 1. Giải thích/ Mô tả hiện tượng - Giải thích từ ngữ ( từ then chốt ) → Khẳng định ý nghĩa/vai trò/tầm quan trọng/ 2. Phân tích – chứng minh 2. - Thực trạng - Nguyên nhân - Hậu quả - Giải pháp - Phản đề 3. Mở rộng vấn đề 3. Mở rộng vấn đề THÂN ĐOẠN 4. Phản đề 4. Phản đề KẾT Bài học nhận thức và hành động ĐOẠN Tài liệu lưu hành nội bộ 3
4. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 II. PHẦN ĐỌC HIỂU + NGHỊ LUẬN XÃ HỘI: ĐỀ 1 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: “...Với học sinh, thách thức của các em cũng vô cùng to lớn. Là thế hệ của thế kỉ 21, các em sẽ phải đối mặt với một thế giới đầy biến động: những biến đổi khí hậu bất thường, nguồn tài nguyên đang cạn kiệt, môi trường đang bị ô nhiễm và bị tàn phá ghê gớm. Ngoài ra, những định hướng nghề nghiệp em chọn cho mình trong hôm nay, chưa chắc có thể tồn tại ở ngày mai. Trong một công trình nghiên cứu của mình, Howard Gardner, cha đẻ của thuyết đa trí tuệ đã từng chỉ ra: đến năm 2030, 47% nghề nghiệp hiện nay sẽ biến mất. Nghĩa là có những nghề nghiệp mới ra đời và thay thế nghề nghiệp cũ, em đã chuẩn bị tâm thế cho mình trước sự thay đổi đó chưa? Lại thêm một câu hỏi nữa đặt ra “Liệu chúng ta, thế hệ của một Việt Nam đầy sức trẻ có tụt hậu với cuộc cách mạng 4.0 như chúng ta tụt hậu với cuộc cách mạng 3.0 hay không?” Cốt lõi của sự thay đổi là sự dũng cảm của mỗi người. Dũng cảm để thừa nhận, dũng cảm để học hỏi, dũng cảm để tìm giải pháp, cách thức, dũng cảm để đối đầu. Các em dũng cảm để đối mặt với việc lười nhác, với việc học tập thụ động. Đối mặt với những thói hư tật xấu của mình và xã hội. Đối mặt với sự vô cảm của mình ngay cả với những người thân yêu nhất. Đối mặt với thách thức để các em nhận ra mình thiếu tư duy phản biện, một phẩm chất không thể thiếu của công dân thế kỷ 21...” ( Trích Bài phát biểu khai giảng - Thầy Nguyễn Minh Quý - THPT Trần Nguyên Hãn - Hải Phòng 05/09/2017) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích. Câu 2. Trong văn bản người viết đã chỉ ra những thách thức gì mà các em học sinh phải đối mặt trong thế kỉ 21? Câu 3. Nêu hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi tu từ “Liệu chúng ta, thế hệ của một Việt Nam đầy sức trẻ có tụt hậu với cuộc cách mạng 4.0 như chúng ta tụt hậu với cuộc cách mạng 3.0 hay không?” Câu 4. Anh/chị có đồng ý với quan điểm “những định hướng nghề nghiệp các em chọn cho mình hôm nay chưa chắc tồn tại ở ngày mai.” ? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung của phần đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về việc: làm thế nào để rèn luyện tư duy phản biện ở mỗi người? Tài liệu lưu hành nội bộ 4
5. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 2 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Lãng phí thời gian là mất tuyệt đối. Mất tiền có thể kiếm lại được tiền, mất xe có thể sắm lại được xe nhưng mất thời gian thì chịu, đố ai có thể tìm lại được. Thời gian là một dòng chảy thẳng; không bao giờ dừng lại và cũng không bao giờ quay lui. Mọi cơ hội, nếu bỏ qua là mất. Tuổi trẻ mà không làm được gì cho đời, cho bản thân thì nó vẫn xồng xộc đến với tuổi già. Thời gian là một dòng chảy đều đặn, lạnh lùng, chẳng bao giờ chờ đợi sự chậm trễ. Hãy quý trọng thời gian, nhất là trong thời đại trí tuệ này, nền kinh tế trí thức đã và đang làm cho thời gian trở nên vô giá. Chưa đầy một giờ, công nghệ Nhật Bản đã có thể sản xuất một tấn thép; con tầu tốc hành của các nước phát triển trong vài giờ đã có thể vượt qua được vài ngàn kilômét. Mọi biểu hiện đủng đỉnh rềnh ràng đều trở nên lạc lõng trong xu thế hiện nay. Giải trí là cần thiết nhưng chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước (Phong cách sống của người đời – nhà báo Trường Giang) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản. Câu 2. Tìm 02 ví dụ về lãng phí thời gian trong cuộc sống của bản thân em. Câu 3. Anh/Chị hiểu như thế nào về nhận định sau: “Lãng phí thời gian là mất tuyệt đối”? Câu 4. Theo tác giả: “Giải trí là cần thiết nhưng chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước?”. Anh, chị có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ thông điệp của văn bản trên, hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu nói sau: “Tương lai được mua bằng hiện tại”. Tài liệu lưu hành nội bộ 5
6. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 3 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: (1)Tôi đã đọc đời mình trên lá người nâng niu lộc biếc mùa xuân người hóng mát dưới trưa mùa hạ người gom về đốt lửa sưởi mùa đông (2)Tôi đã đọc đời mình trên lá lúc non tơ óng ánh bình minh lúc rách nát gió vò, bão quật lúc cao xanh, lúc về đất vô hình (3)Tôi đã đọc đời mình trên lá có thể khổng lồ, có thể bé li ti dẫu tồn tại một giây vẫn tươi niềm kiêu hãnh đã sinh ra chẳng sợ thử thách gì. (Nguyễn Minh Khiêm, Đọc đời mình trên lá, dẫn theo vannghequandoi.com.vn, 19/06/2014) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định thể thơ, phong cách ngôn ngữ của văn bản trên. Câu 2. Chỉ ra biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong văn bản. Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của từ “khổng lồ” và “bé li ti” trong hai câu thơ: “Tôi đã đọc đời mình trên lá/có thể khổng lồ, có thể bé li ti” Câu 4. Thông điệp anh/ chị rút ra từ văn bản trên là gì? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về thái độ cần thiết của mỗi người trước những thử thách trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 6
7. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 4 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: Từ trong tay mẹ con đi Ba lô, khẩu súng... có gì nữa đâu Đạn bom táp bạc mái đầu Bao năm mẹ ngóng... giàn trầu héo cong Bảy chìm, ba nổi long đong Dòng đời gió bụi đục trong khôn lường Tan trong băng giá, tuyết sương... Đơn côi muôn vạn nẻo đường - Khát yêu! Giữa thị thành, vẫn cô liêu Bát cơm, manh áo sớm chiều bon chen Rớt mình trong cảnh sang hèn Rủi may, vinh nhục, đỏ đen khóc cười Xót xa quăng quật nửa đời Về ngôi nhà mẹ tìm nơi yên bình! (Nguồn Bình yên bên mẹ, Vũ Thành Chung) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Văn bản trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. Nêu tác dụng việc vận dụng sáng tạo thành ngữ trong dòng thơ Bảy chìm, ba nổi long đong. Câu 3. Anh/chị hiểu các dòng thơ sau như thế nào? Giữa thị thành, vẫn cô liêu Bát cơm, manh áo sớm chiều bon chen Rớt mình trong cảnh sang hèn Rủi may, vinh nhục, đỏ đen khóc cười Câu 4. Hai dòng thơ cuối của bài thơ gợi anh/chị suy nghĩ gì? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung bài thơ ở phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ ý nghĩa của những khát khao yêu thương trong cuộc sống con người. Tài liệu lưu hành nội bộ 7
8. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 5 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Có bao giờ bạn tự hỏi bản thân như thế nào mới gọi là trưởng thành? Và để được coi là trưởng thành thì bạn phải làm những việc gì? Có thể bạn nghĩ đơn giản rằng trưởng thành là sự lớn lên về thể xác, nhưng không hẳn vậy. Trưởng thành là phải lớn về thể xác và chín trong suy nghĩ. Nghĩa là người “trưởng thành”, tự chịu trách nhiệm cuộc sống của mình, rồi những thành công hay thất bại đều tự mình đón nhận. Có những sự thất bại nặng nề làm con người hụt hẫng, suy sụp nhưng khi ta đã “trưởng thành”, ta phải tự mình nhận về những nỗi buồn của riêng mình. “Trưởng thành” để ta hiểu rằng không có một điều gì có thể dễ dàng như mình mong muốn, cuộc sống là những khó khăn, thử thách, muốn đạt được những điều mong muốn phải cố gắng rất nhiều, cuộc sống không là một món quà tặng mà nó là sự cố gắng hết mình để nhận lấy. (Nguồn Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Trong đoạn trích, cách nghĩ đơn giản về trưởng thành thể hiện như thế nào? Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về từ “chín” trong câu: Trưởng thành là phải lớn về thể xác và chín trong suy nghĩ ? Câu 4. Quan niệm người “trưởng thành”, tự chịu trách nhiệm cuộc sống của mình trong đoạn trích có ý nghĩa gì với anh/chị ? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết phải cố gắng hết mình trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 8
9. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 6 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: (...) Cuộc sống quanh ta có biết bao nhiêu điều tốt đẹp đáng quý và cần trân trọng. Chỉ cần ta biết khéo léo nhận ra và chọn lọc, chúng ta không hề thiếu thốn những hạt giống tốt đẹp để gieo trồng. Mặt khác, trong cuộc sống cũng đầy dẫy những cỏ dại xấu xa. Chỉ cần ta sống buông trôi, thiếu hiểu biết, cuộc đời ta sẽ phải trả giá bằng những u ám, tối tăm kéo dài. Một tâm hồn tươi đẹp đầy hoa thơm trái quý, hay tiêu điều hoang vắng với cỏ dại lan tràn Điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào nhận thức và nỗ lực của chính chúng ta, không phụ thuộc vào bất kỳ ai khác. Nuôi dưỡng tâm hồn cũng quan trọng, cần thiết không kém gì việc nuôi dưỡng thể xác, nhưng chúng ta rất thường lãng quên không chú ý đến việc này. Chúng ta đôi khi bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn hoặc mọc đầy cỏ dại. Nếu ý thức được điều này và bắt đầu chăm sóc gieo trồng những hạt giống tốt lành, chắc chắn bạn sẽ có được một cuộc sống tươi vui và hạnh phúc hơn nhiều. (Trích Nuôi dưỡng tâm hồn nơi chính bạn, Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Theo đoạn trích, một tâm hồn trong sáng, khỏe mạnh mang lại cho ta điều gì? Sống buông trôi, thiếu hiểu biết sẽ dẫn đến hậu quả gì? Câu 3. Xác định các hình ảnh ẩn dụ trong câu Chúng ta đôi khi bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn hoặc mọc đầy cỏ dại. Nêu ý nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ đó. Câu 4. Em có đồng tình với ý kiến Nuôi dưỡng tâm hồn cũng quan trọng, cần thiết không kém gì việc nuôi dưỡng thể xác không? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về hậu quả của việc bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn hoặc mọc đầy cỏ dại đối với tuổi trẻ hiện nay. Tài liệu lưu hành nội bộ 9
10. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 7 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Trong cuộc đời, mỗi chúng ta đều có ba kẻ thù cần phải tiêu diệt: do dự, nghi ngờ và sợ hãi. Ba kẻ thù này có mối quan hệ mật thiết với nhau. Khi cảm thấy nghi ngờ và sợ hãi, tất yếu bạn sẽ do dự trong việc đưa ra quyết định và hành động. Trái với do dự là tính quyết đoán, và đây chính là một trong những biểu hiện của lòng dũng cảm. Sự bất tử của mỗi người nằm ở việc họ có dám đưa ra quyết định hay không. Để có được một quyết định rõ ràng, mỗi người cần phải có lòng dũng cảm, và đôi khi phải cực kì can đảm. Bên cạnh đó, giá trị của các quyết định lại phụ thuộc vào mức độ dũng cảm khi hành động ( ). Con người ta sẽ chẳng làm nên trò trống gì nếu không có một ý tưởng táo bạo, một tư duy đột phá và lòng can đảm để hiện thực hóa chúng. Chẳng thà bạn phạm sai lầm khi hành động còn hơn là cứ ôm khư khư mối lo thất bại rồi chùn bước. Cuộc đời bạn sẽ ra sao nếu bạn không bao giờ dám làm một điều gì lớn lao? Lòng dũng cảm là tài sản vô giá mà tự nó đã tiềm ẩn sức mạnh vô hình để có thể giúp con người sống một cuộc đời đích thực. Với lòng dũng cảm, bạn sẽ tự tạo ra cơ hội cho bản thân và đủ bản lĩnh để đối mặt với những trở ngại của cuộc sống. Tất cả chúng ta sinh ra đều có lòng dũng cảm. Nhưng chỉ những ai biết tôi rèn và vận dụng nó thường xuyên thì mới có thể sở hữu lòng dũng cảm thực sự. (Trích “Không gì là không thể” – George Matthew Adams – Thu Hằng dịch) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2. Theo tác giả, ba kẻ thù mà trong cuộc đời mỗi con người cần phải tiêu diệt là gì? Câu 3. Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng: Lòng dũng cảm là tài sản vô giá mà tự nó đã tiềm ẩn sức mạnh vô hình để có thể giúp con người sống một cuộc đời đích thực ? Câu 4. Thông điệp nào từ đoạn trích có ý nghĩa nhất với anh/chị? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) để trả lời cho câu hỏi: Làm thế nào để có lòng dũng cảm? Tài liệu lưu hành nội bộ 10
11. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 8 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Hy vọng Nhiều khi đá dạy ta mềm mỏng Sự tàn nhẫn nhắc ta điều lành Nỗi buồn đánh thức hy vọng Giữa thế giới không nhiều may mắn Ta học cách vừa lòng với mình Chia sẻ sự bình tâm của cỏ Mãi khi giữa đêm chợt thức Bập bềnh ý nghĩ xót xa: Anh còn có thể, không thể ? Thăm thẳm ngày xưa bình an Vời vợi ngày mai chói nắng (Thơ Nguyễn Khoa Điềm, Tuyển tập 40 năm do tác giả chọn, NXB Văn học, 2012) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. Anh/Chị hiểu thế nào về hai dòng thơ: Giữa thế giới không nhiều may mắn Ta học cách vừa lòng với mình ? Câu 3. Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu thơ sau: Nhiều khi đá dạy ta mềm mỏng Sự tàn nhẫn nhắc ta điều lành Nỗi buồn đánh thức hy vọng Câu 4. Theo anh/chị, thông điệp mà nhà thơ muốn gửi gắm qua bài thơ là gì? Lí giải? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung của phần Đọc – hiểu, anh /chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về quan niệm sống: học cách vừa lòng với chính mình để tìm được sự an nhiên giữa cuộc đời nhiều chông gai, ít may mắn. Tài liệu lưu hành nội bộ 11
12. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 9 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: Tôi chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn Bao bài ca xáo trộn trong tôi Có tiếng khóc của con chim gẫy cánh Tiếng đau rên của ngôi nhà đổ sập Tiếng con thuyền không về được bờ quen Tiếng mưa rơi trên ngọn cỏ yếu mềm... Nhưng đêm hội này, chỉ một lần tôi được hát Chỉ sống một cuộc đời giữa vô cùng năm tháng Chỉ một lần gặp bạn, bạn yêu thương Chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn Tôi chọn bài ca của mùa hạ nắng Tôi chọn bài ca của người gieo hạt Hôm nay là mầm, mai sẽ thành cây Khổ đau dẫu nhiều, tôi chọn niềm vui Là suối mát lòng tôi gửi bạn Một cuộc đời - một bài ca duy nhất Tôi chẳng muốn điệu hát buồn là kỷ niệm về tôi. (Nguồn: Lưu Quang Vũ, thơ tình, NXB Văn học, 2002) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. Chỉ ra những chi tiết diễn tả về những nỗi buồn của nhà thơ. Câu 3. Anh/Chị hiểu gì về nhan đề bài thơ: Tôi chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn ? Câu 4. Nội dung câu thơ Một cuộc đời - một bài ca duy nhất có ý nghĩa như thế nào với anh/chị? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết của lối sống chủ động, tích cực với mỗi người. Tài liệu lưu hành nội bộ 12
13. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 10 I. ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích: Các nhà nghiên cứu nhận thấy ngày càng rõ rằng "hy vọng" không chỉ làm vững lòng ta khi mọi thứ đang diễn ra tồi tệ, mà nó còn đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc đời và ban phát những điều tốt lành như thành công về học tập ở nhà trường cũng như những công việc khó khăn khác.Về mặt lý thuyết, hy vọng chỉ là cách nhìn lạc quan theo đó mọi cái sẽ tốt đẹp hơn. Theo nghĩa ấy, mọi thứ đều có thể có hy vọng. Một số người tin chắc, họ sẽ thoát khỏi tất cả trở ngại hoặc sẽ tìm thấy giải pháp cho mọi vấn đề của họ, trong khi những người khác cho rằng mình không thể có nghị lực, năng lực hay phương tiện cần thiết để đi tới đó. Suyder nhận xét những người tin vào tương lai của mình có một số nét chung: họ biết tự thúc đẩy và tự thuyết phục khi gặp rủi ro, rằng mọi cái rồi sẽ đâu vào đấy và họ tin chắc rằng có nhiều phương tiện để đạt được mục tiêu của mình, họ cũng đủ thông minh để chia một nhiệm vụ khó khăn thành những nhiệm vụ nhỏ dễ thực hiện hơn. Về mặt trí tuệ xúc cảm, "hy vọng" có nghĩa là không lùi bước trước lo lắng, không buông tay hoặc chân nản khi đương đầu với khó khăn hay thất vọng. Thật vậy, những người tự tin nói chung tt to lắng và ít bị rối nhiều xúc cảm trong cuộc sống. (Trích Trí tuệ xúc cảm - Daniel Goleman, NXB Lao động – Xã hội, 2018, tr. 125-126) * Snyder: Charles Richard "Rick" Snyder là một nhà tâm lý học người Mỹ chuyên về tâm lý học tích cực. Tác giả đã phỏng vấn C.R. Snyder trong The New York Times, ngày 24/12/1991. Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích. Câu 2. Theo đoạn trích, về mặt trí tuệ xúc cảm, hy vọng có nghĩa là gì? Câu 3. Nhận xét mọi thứ đều có thể hy vọng gợi cho anh/chị suy nghĩ gì? Câu 4. Anh/Chị có đồng tình với ý kiến chia một nhiệm vụ khó khăn thành những nhiệm vụ nhỏ dễ thực hiện hơn? Vì sao? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về tầm quan trọng của sự tự tin trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 13
14. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 11 I. ĐỌC HIỂU: Đọc văn bản: CÂY CỎ VÀ HOA Rừng có cây cao cây thấp cây thấp đua nhau thoát bóng cây cao cây cao nhận ra mình cô độc hiểu bão gió nắng mưa nên bình thản giữa trời Sống dưới cây thiếu nắng thiếu mưa bão nổi ở trên đất động ở dưới biết phận mình thấp bé như nhau cỏ víu lấy cỏ làm nên bất diệt mùa xanh Cây sinh ra cây cỏ sinh ra cỏ dù là cây dù là cỏ hết một đời cũng dâng một lần hoa. (Ngô Quang Khiêm, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, số 1006, tháng 2-2-23, tr.61) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Trong bài thơ, cây thấp, cây cao sống như thế nào? Câu 2. Theo tác giả, khi cỏ víu lấy cỏ, cỏ làm nên điều gì? Câu 3. Anh/Chị hãy nêu hiệu quả của phép điệp được sử dụng trong các dòng thơ sau: dù là cây dù là cỏ hết một đời cũng dâng một lần hoa. Câu 4. Từ hình tượng cây cỏ trong bài thơ, anh/chị rút ra cho mình bài học gì về lẽ sống? II. LÀM VĂN: Câu 1. Từ nội dung bài thơ ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc phát huy giá trị của bản thân trong cuộc sống. Tài liệu lưu hành nội bộ 14
15. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 III. PHẦN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC: TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP HỒ CHÍ MINH ĐỀ Hỡi đồng bào cả nước, Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do. Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi. Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được (Trích Tuyên ngôn độc lập – Hồ Chí Minh) Hãy phân tích đoạn trích trên để thấy tài năng của Hồ Chí Minh khi viết đoạn mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập. Từ đó, anh/chị có suy nghĩ gì về độc lập, tự do trong thời đại ngày nay đối với dân tộc và mỗi cá nhân. Tài liệu lưu hành nội bộ 15
16. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 TÂY TIẾN QUANG DŨNG ĐỀ 1 Cảm nhận về thiên nhiên Tây Bắc trong đoạn thơ sau, từ đó, nhận xét về chất nhạc, họa trong đoạn thơ. Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi. Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi, Mường Lát hoa về trong đêm hơi. Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm, Heo hút cồn mây,súng ngửi trời. Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống, Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi. Anh bạn dãi dầu không bước nữa, Gục lên súng mũ bỏ quên đời! Chiều chiều oai linh thác gầm thét, Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người. Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói, Mai Châu mùa em thơm nếp xôi. (Trích Tây tiến, Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập 1, NXB GD 2020) Tài liệu lưu hành nội bộ 16
17. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 2 “Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành”. ( Trích “Tây Tiến”, Quang Dũng) Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến qua đoạn thơ trên. Từ đó, bình luận về vẻ đẹp đậm chất sử thi của hình tượng người lính trong bài thơTây Tiến Quang Dũng. Tài liệu lưu hành nội bộ 17
18. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 VIỆT BẮC TỐ HỮU ĐỀ 1 Cảm nhận của anh/chị về tình cảm đẹp đẽ giữa bộ đội miền xuôi và người dân Việt Bắc qua đoạn thơ sau. Từ đó, nhận xét ngắn gọn về tính dân tộc được thể hiện qua đoạn thơ. "Mình về mình có nhớ ta Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng Mình về mình có nhớ không Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn - Tiếng ai tha thiết bên cồn Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay" (Trích “Việt Bắc” – Tố Hữu) ĐỀ 2 Cảm nhận về đoạn thơ trên. Từ đó, nhận xét đặc điểm phong cách nghệ thuật thơ Tố Hữu. “-Mình đi, có nhớ những ngày Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù? Mình về, có nhớ chiến khu Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai? Mình về, rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng, măng mai để già. Mình đi, có nhớ những nhà Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son Mình về, còn nhớ núi non Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh Mình đi, mình có nhớ mình Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa? - Ta với mình, mình với ta Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh Mình đi, mình lại nhớ mình Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu... (Trích Việt Bắc,Tố Hữu, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr.110) Tài liệu lưu hành nội bộ 18
19. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐỀ 3 Phân tích đoạn thơ trên. Từ đó, nhận xét ngắn gọn về tính sử thi trong thơ Tố Hữu. Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất rung Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan, Dân công đỏ đuốc từng đoàn Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay, Nghìn đêm thăm thẳm sương dày Đèn pha bật sáng như ngày mai lên Tin vui chiến thắng trăm miền Hòa bình, Tây Bắc, Điện Biên vui vẻ Vui từ Đồng Tháp, An Khê Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng” (Trích Việt Bắc, Tố Hữu, SGK Ngữ văn 12 tập một, NXBGD Việt Nam 2018, tr 112) Tài liệu lưu hành nội bộ 19
20. Trường THCS-THPT Trưng Vương Tài liệu ôn tập TN THPT 2023 ĐẤT NƯỚC (Trích Trường ca“Mặt đường khát vọng”- Nguyễn Khoa Điềm) ĐỀ 1 Trong đoạn trích “ Đất Nước” trích “ Trường ca Mặt đường khát vọng”, Nguyễn Khoa Điềm viết: “Đất là nơi anh đến trường Nước là nơi em tắm Đất Nước là nơi ta hò hẹn Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm” và “Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình Phải biết gắn bó và san sẻ Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở Làm nên Đất Nước muôn đời” ( Ngữ văn 12, tập 1,NXBGD) Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ trên. Từ đó, nhận xét về cách nhìn mới mẻ, sâu sắc về đất nước của tác giả ĐỀ 2 Khi có giặc người con trai ra trận Người con gái trở về nuôi cái cùng con Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh Nhiều người đã trở thành anh hùng Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ Những em biết không Có biết bao người con gái, con trai Trong bốn ngàn lớp người giống ta lứa tuổi Họ đã sống và chết Giản dị và bình tâm Không ai nhớ mặt đặt tên Nhưng họ đã làm ra Đất Nước. (Trích Đất Nước - Nguyễn Khoa Điềm, sách giáo khoa Ngữ văn 12, tập 1) Cảm nhận của anh/ chị về tư tưởng “Đất Nước của Nhân Dân” trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét chất sử thi trong sáng tác của nhà thơ Tài liệu lưu hành nội bộ 20