SKKN Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh Tiểu học

Nội dung tài liệu: SKKN Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh Tiểu học

1. Giaovienvietnam.com SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CẤP TIỂU HỌC Chương I TỔNG QUAN I. Lí do chọn sáng kiến: Trong hệ thống giáo dục Quốc dân, Tiểu học là bậc học có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự vận động và phát triển trong toàn hệ thống giáo dục, là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của con người, là nền móng vững chắc cho toàn bộ hệ thống giáo dục Quốc dân. Một trong những nhiệm vụ cần thực hiện nghiêm túc nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý nhà trường cấp Tiểu học, theo hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2018-2019 cấp tiểu học của Phòng GD&ĐT huyên Lương Sơn, đó là: “Tiếp tục chỉ đạo việc quản lí, tổ chức dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng và định hướng phát triển năng lực học sinh; điều chỉnh nội dung dạy học phù hợp đặc điểm tâm sinh lí học sinh tiểu học; tăng cường giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống; chỉ đạo triển khai thí điểm có hiệu quả mô hình trường học mới, phương pháp Bàn tay nặn bột; đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá thực hiện tốt Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT ngày16 tháng 2 năm 2016 về quy định đánh giá học sinh tiểu học...” và “Tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao, tổ chức các trò chơi dân gian, hoạt động tập thể phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương. Hướng dẫn để khuyến khích học sinh chủ động tham gia tổ chức, điều khiển các hoạt động tập thể và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.” Điều 9, Thông tư số 22 /2016/TT-BGDĐT ngày 16 tháng 2 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo – Quy định về đánh giá thường xuyên sự hình thành và phát triển phẩm chất của học sinh: “Các phẩm chất của học sinh được hình thành và phát triển trong quá trình học tập, rèn luyện, hoạt động trải
2. Giaovienvietnam.com nghiệm cuộc sống trong và ngoài nhà trường.” Giáo viên đánh giá mức độ hình thành và phát triển một số phẩm chất của học sinh thông qua các biểu hiện hoặc hành vi. Để hình thành, phát triển năng lực và phẩm chất học sinh tiểu học trong và ngoài nhà trường một cách toàn diện và hiệu quả. Yêu cầu đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục nói riêng và các thầy cô giáo nói chung là vô cùng quan trọng. Cần đảm bảo tốt hoạt động dạy học các môn học theo quy định của Bộ giáo dục và đào tạo, đồng thời phải đảm bảo hoạt động giáo dục trải nghiệm một cách tích cực phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học. Khoản 3 điều 29/Điều lệ trường tiểu học (2015), quy định: “Hoạt động giáo dục trải nghiệm bao gồm sinh hoạt tập thể, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác’’. Trong những năm học trước mặc dù Ban giám hiệu nhà trường đã quan tâm sâu sắc tới hoạt động đoàn thể trong nhà trường nói chung và hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh nói riêng cũng đã góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả trong các hoạt động như: sinh hoạt tập thể đã từng bước đi vào nền nếp, thể dục thể thao cũng đã đạt nhiều thành tích cao song do phần đa là phát triển từ năng lực sở trường vốn có hoặc do các em có cha mẹ bồi dưỡng tập luyện sau đó tuyển chọn các em vào đội tuyển để bồi dưỡng thi đấu. các hoạt động tham quan du lịch, giao lưu văn hóa văn nghệ cũng được thường xuyên tổ chức hằng năm vào các dịp ngày lễ lớn; hoạt động bảo vệ môi trường cũng được phát động triển khai; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác như công tác từ thiện, thanh thiếu niên chữ thập đỏ cũng đi vào hoạt động nhưng tính khoa học, tính giáo dục hiệu quả chất lượng chưa cao, chưa đáp ứng được mục đích yêu cầu đặt ra của nhà trường. Nhận thức rõ được vai trò và ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc giáo dục nhằm hình thành và phát triển phẩm chất của học sinh tiểu học trong và ngoài giờ học chính khóa. Bản thân tôi đã ra sức tìm tòi, ra sức học hỏi, nghiên cứu sách tham khảo, với kinh nghiệm của bản thân trong quá trình công tác thực hiện nhiệm vụ được giao. Với vai trò là một quản lý
3. Giaovienvietnam.com trong lĩnh vực chuyên môn và phụ trách đoàn thể của mình tôi đã tập trung vào nghiên cứu, thực thi những nội dung chương trình, kế hoạch, hành động cụ thể từ những chủ trương, chính sách, quy định của Đảng, nhà nước, của ngành và các tổ chức đoàn thể để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng hoạt động Giáo dục trải nghiệm cho học sinh cấp Tiểu học trường TH&THCS Cao Dương”. Với hy vọng phần nào giúp bản thân hoàn thành tốt hơn trong công tác quản lý để góp phần thúc đẩy phong trào hoạt động đoàn thể trong nhà trường, giáo dục học sinh hình thành nhân cách và phát triển phẩm chất đáp ứng yêu cầu của thời đại và mong muốn góp phần nhỏ bé vào công cuộc xây dựng một nền móng vững chắc cho đất nước từ những lớp học sinh hoàn thiện về mặt trí thức và nhân cách. II. Phạm vi giới hạn của sáng kiến. 1. Đối tượng Toàn bộ học sinh trong nhà trường 2. Giới hạn - Sáng kiến thực hiện cho học sinh trường Tiểu học về lĩnh vực hoạt động giáo dục trải nghiệm, năm học 2018 -2019. - Sáng kiến có thể áp dụng cho tất cả học sinh vào những năm học tiếp theo. 3. Các giả thuyết nghiên cứu. Sáng kiến nghiên cứu gồm 4 phần trọng tâm: - Nghiên cứu về nội dung thực hiện và có những biện pháp thích hợp, để nâng cao hiệu quả giáo dục trong năm học. - Công tác được giao đối với nội dung ý nghĩa của sáng kiến, từ đó rút ra những kinh nghiêm trong khi thực hiện - Có những đề xuất về những tài liệu “ cần và đủ” trong khi tổ chức hoạt động. 4. Kế hoạch thực hiện: Sáng kiến được áp dụng từ tháng 9/2018 đến tháng 5/2019, Năm học 2018 – 2019
4. Giaovienvietnam.com Cụ thể như sau: - Tháng 8, 9 chọn sáng kiến và viết đề cương. - Tháng 10, 11 Dự và mở chuyên đề thống nhất phương pháp dạy học. - Tháng 12/2018, 01, 02, 03/2019 tiến hành thực nghiệm và kiểm tra. - Tháng 04 tiến hành tổng hợp dữ liệu, kết quả các hoạt động, kiểm nghiệm, tự đánh giá rút kinh nghiệm quá trình tổ chức chỉ đạo sau đó tiến hành viết nháp . - Tháng 05 hoàn thiện sáng kiến. Chương II. MÔ TẢ SÁNG KIẾN I. Thực trạng trước khi thực hiện sáng kiến: 1. Thuận lợi: * Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục địa phương: Hệ thống giáo dục quốc dân trên địa bàn xã có: trường Mầm non, trường Tiểu học và Trung học cơ sở. Đảng uỷ – Hội đồng nhân dân – Uỷ ban nhân dân xã quan tâm đến sự nghiệp giáo dục; cha mẹ học sinh luôn quan tâm đến việc học tập của con mình; trên địa bàn xã không có học sinh ở lứa tuổi tiểu học không đến trường. Hệ thống giáo dục trong xã thực hiện tốt công tác chiêu sinh, tuyển sinh đầu cấp. Tình hình kinh tế của nhân dân địa phương ổn định, từng bước phát triển tích cực; tình hình an ninh trật tự cũng được đảm bảo. * Khái quát về tình hình cấp Tiểu học: - Tổ chức quản lý: Nhà trường có Chi bộ Đảng Hội đồng trường, Công đoàn giáo viên, Ban thanh tra nhân dân, tổ chức Đội, tổ chuyên môn... Ngoài ra nhà trường thành lập đủ các Hội đồng hoạt động chức năng khác như: Hội đồng thi đua khen thưởng, Hội đồng giáo dục thể chất, Đội phòng cháy chữa cháy, ...
5. Giaovienvietnam.com Hoạt động của các tổ chức và Hội đồng nhà trường theo đúng luật giáo dục và điều lệ trường Tiểu học và Điều lệ trường phổ thông có nhiều cấp học. - Đội ngũ giáo viên: 100% giáo viên có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn. Đa số giáo viên năng động nhiệt tình, chấp hành tốt mọi chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật nhà nước. Độ ngũ giáo viên chấp hành tốt quy chế chuyên môn đoàn thể. Có lối sống lành mạnh, chuyên tâm với nghề nghiệp, yêu mến học sinh. Trong những năm gần đây, kết quả thi đua cũng ngày một nâng cao như: Hằng năm nhà trường đều có giáo viên tham gia dự thi giáo viên dạy giỏi các cấp đạt hiệu quả cao: mỗi năm có từ 2 đến 3 giáo viên đạt giáo viên dạy giỏi cấp huyện; hằng năm đều đạt trên 80% CB,GV,NV đạt Lao động tiên tiến; - Chất lượng giáo dục học sinh: + Duy trì được về số lượng và từng bước nâng cao chất lượng + Chất lượng mũi nhọn: - Chất lượng hoạt động giáo dục trải nghiệm: Hoạt động giáo dục trải nghiệm trong nhà trường luôn được quan tâm xây dựng, tổ chức, duy trì và hoạt động có hiệu quả góp phần hình thành phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh, gồm: sinh hoạt tập thể, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác. Nhà trường đã duy trì được việc tổ chức các tiết sinh hoạt tập thể trong và ngoài lớp học, múa hát tập thể, thể dục giữa giờ, trò chơi dân gian; các câu lạc bộ TDTT như: Câu lạc bộ võ Vinam, Mĩ thuật, Âm nhạc, tiếng Anh... , sinh hoạt Đội sao nhi đồng, lao động vệ sinh, lao động công ích và các hoạt động của công tác chữ thập đỏ đã ngày một đi vào nền nếp và đảm bảo hiệu quả. Hằng năm nhà trường đều có giải trong các tổ chức bộ máy, hội thi, hội khỏe Phù Đổng, ... như: Võ Vinam, Công đoàn vững mạnh, Liên đội mạnh cấp
6. Giaovienvietnam.com huyện, GVDG cấp huyện và chuyên đề: Lớp học xanh, lớp học sạch, lớp học đẹp .... 2. Khó khăn: Nhà trường còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất như chưa có nhà đa năng, phòng học các môn năng khiếu, ... Còn nhiều điểm trường lẻ, trang thiết bị phục vụ hoạt động dạy học, thể dục thể thao, văn hóa văn nghệ còn chưa đáp ứng được cho các hoạt động nói chung trong nhà trường. Do điều kiện địa bàn rộng và nhiều điểm trường dẫn đến việc quản lý cũng như tổ chức các phong trào của nhà trường còn gặp nhiều khó khăn. Việc quản lý về nền nếp tổ chức kỷ cương cũng rất khó khăn. Để đạt được mục tiêu tiết dạy thì việc hướng dẫn học sinh tự tìm kiến thức mới trên cơ sở vốn kiến thức đang có bằng những thiết bị giảng dạy hiện đại, đồ dùng dạy học hiện có để đạt mục tiêu tiết dạy là một điều khó khăn với giáo viên Công tác lập kế hoạch, tổ chức, thực hiện, kiểm tra đánh giá đã thực hiện tương đối tốt . Tuy nhiên việc kiểm tra đôi lúc còn tồn tại do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan như: Trung tâm trường cách xa các khu lẻ, nhiều điểm lẻ; trình độ và tinh thần trách nhiệm của giáo viên, nhân viên không đồng đều; việc phối kết hợp giáo dục với các cơ quan đoàn thể giữa các địa phương cũng có sự quan tâm đến giáo dục khác nhau, Công tác xã hội hoá giáo dục cũng còn gặp khó khăn do các tổ chức chính trị, cơ quan đoàn thể địa phương còn chưa thực sự có sự đầu tư cao cho giáo dục, trật tự an ninh địa phương, đời sống kinh tế người dân còn nhiều khó khăn, phụ huynh còn ít đầu tư cho sự học tập của con em họ. Học sinh cơ bản ngoan chấp hành tốt nội quy, quy định của nhà trường, song ý thức rèn luyện còn chưa cao do điều kiện môi trường địa phương còn chưa phát triển, phụ thuộc vào cách thức giáo dục của một số gia đình chưa tích cực, Đối với hoạt động giáo dục trải nghiệm, kết quả năm học cũ 2017-2018 về một số lĩnh vực điều tra cho thấy:
7. Giaovienvietnam.com STT Nội dung hoạt động Số lượng Hoạt động Đội tuyển Đội tuyển thường xuyên TDTT đạt số TDTT đạt số lượng giải cấp lượng giải cấp cụm huyện 01 Các câu lạc bộ thể 3 2/3 7 3 dục thể thao 02 Sinh hoạt sao nhi 15 10/15 --------------- --------------- đồng chăm ngoan 03 Thể dục giữa giờ 4 2/4 --------------- --------------- 04 Múa hát tập thể 4 2/4 --------------- -------------- 05 Trò chơi dân gian 20 15/20 --------------- --------------- Trên cơ sở những thuận lợi, khó khăn và số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài trên: cho thấy để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường một cách toàn diện. Cần đòi hỏi lãnh đạo và quản lý phải có tầm nhìn – có tâm huyết vì chất lượng giáo dục – có trách nhiệm với công việc được giao phó – có đạo đức tác phong chuẩn mực, lối sống phải lành mạnh, biết xây dựng mối đoàn kết trong nội bộ nói chung và đối với hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh nói riêng. Nhìn chung kết quả hoạt động trải nghiệm của học sinh trong nhà trường những năm qua đã có nhiều mặt tích cực và có chiều hướng phát triển tích cực song chất lượng toàn diện chưa cao, chưa phát huy tích cực được hoạt động của đa số học sinh, chưa tập trung huy động phát huy hết được tiềm năng của các em và sự huy động sức mạnh trong phụ huynh và các tổ chức đoàn thể xã hội ở địa phương. Bởi vậy là cán bộ quản lý trong nhà trường tôi đã tập trung nghiên cứu, học hỏi trau dồi kinh nghiệm mạnh dạn thực hiện các biện pháp cụ thể để năng cao chất lượng giáo dục cho học sinh. II. Những giải pháp cụ thể
8. Giaovienvietnam.com Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường cần được hiểu là hoạt động có động cơ, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm cụ thể của học sinh, được thực hiện trong thực tế, được sự định hướng, hướng dẫn của nhà trường. Đối tượng để trải nghiệm nằm trong thực tiễn. Qua trải nghiệm thực tiễn, người học có được kiến thức, kĩ năng, tình cảm và ý chí nhất định. Sự sáng tạo sẽ có được khi phải giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn phải vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để giải quyết vấn đề, ứng dụng trong tình huống mới, không theo chuẩn đã có, hoặc nhận biết được vấn đề trong các tình huống tương tự, độc lập nhận ra chức năng mới của đối tượng, tìm kiếm và phân tích được các yếu tố của đối tượng trong các mối tương quan của nó, hay độc lập tìm kiếm ra giải pháp thay thế và kết hợp được các phương pháp đã biết để đưa ra hướng giải quyết mới cho một vấn đề. (theo TS. Ngô Thị Tuyên) và Khoản 3 điều 29/Điều lệ trường tiểu học (2015), quy định: “Hoạt động giáo dục trải nghiệm bao gồm sinh hoạt tập thể, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác’’. Thông qua hoạt động giáo dục trải nghiệm thực tiễn trong nhà trường tiểu học rèn luyện cách tư duy tích cực, hình thành thói quen tốt, giáo dục kỹ năng sống, năng lực phẩm chất cho các em vì vậy cần phải đảm bảo các chuẩn mực về ý thức, hành vi đạo đức, phát luật, năng lực, kỹ năng ứng đối giải quyết vấn đề,... Trong phạm vi đề tài này với mong muốn đạt được hiệu quả nghiêm cứu trong lĩnh vực quản lý chỉ đạo nhằm đạt hiệu quả trong lĩnh vực các hoạt động cụ thể được tổ chức hoạt động thường xuyên trong nhà trường tiểu học. Thông qua các biện pháp được áp dụng cụ thể như sau: 1. Giải pháp thứu nhất: Tổ chức bộ máy và công tác quản lý chỉ đạo: Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường và dạy học các môn học là hai lĩnh vực chính trong hoạt động giáo dục trong trường tiểu học. Vì vậy ngay từ đầu năm học người làm công tác quản lý giáo dục cần phải kiện toàn các tổ chức để đưa các lĩnh vực hoạt động thực hiện nhiệm vụ mục tiêu
9. Giaovienvietnam.com chương trình giáo dục đề ra; tiến hành khảo sát nhu cầu, điều kiện tiến hành. Tôi đã thực hiện như sau: + Tham mưu với Hiệu trưởng kiện toàn các tổ chức như Liên Đội, chi đội, Hội chữ thập đỏ. Ra quyết định thành lập Hội đồng giáo dục thể chất, câu lạc bộ (CLB) Võ Vinam học sinh, CLB Mĩ thuật HS, CLB Âm nhạc HS, CLB bóng đá mini. CLB tiếng Anh. + Xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của từng tổ chức và các mảng hoạt động trải nghiệm cụ thể để lụa chọn nhân sự tham gia trong thành phần trong Ban chấp hành, cán sự, thành viên, cần đảm bảo gắn với trách nhiệm nghĩa vụ đồng thời xét năng lực chuyên môn nghiệp vụ, năng khiếu và khả năng tham gia phù hợp hoạt động giáo dục đó. + Xây dựng Kế hoạch phát triển, kế hoạch chỉ đạo cho từng hoạt động phong trào năm học và kế hoạch cụ thể cho các tháng trong năm học. Từng học kỳ có tổ chức sơ kết, tổng kết công tác và báo cáo với cấp trên và hội đồng nhà trường. Tổ chức chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên, nhân viên, ban chấp hành chi đoàn, giáo viên tổng phụ tách đội làm tốt công tác lập kế hoạch hoạt động, chọn lựa hình thức phù hợp với nội dung giáo dục, tổ chức triển khai thực hiện hoạt động phù hợp với tình hình cụ thể lớp, của lĩnh vực mình phụ trách trên cơ sở kế hoạch chung của Ban giám hiệu. Sau mỗi hoạt động đều phải tổ chức đánh giá rút kinh nghiệm cụ thể trong chỉ đạo quản lí và tổ chức thực hiện. 2.Giải pháp thứ 2: Nâng cao chất lượng đội ngũ, phụ trách đội và ban chỉ huy liên đội, cán sự lớp: + Nâng cao chất lượng đội ngũ: Nâng cao nhận thức về tổ chức kỷ luật, trách nhiệm nghĩa vụ của CB,GV,NV trong tổ chức Công đoàn, GV TPT Đội. Nhận thức của cán bộ, giáo viên về tầm quan trọng, về vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của hoạt động trong lĩnh vực nhiệm vụ được giao từ đó nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của
10. Giaovienvietnam.com nhà trường và sự hình thành phát triển nhân cách của học sinh. Thông qua các Điều lệ, văn bản chỉ đạo của cấp trên, nội quy quy chế nội bộ, ... Tăng cường bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, các kĩ năng thực hành: xây dựng, tổ chức. Làm tốt phần hướng dẫn thực hiện điểm và tổ chức thực hiện đại trà. Không được bỏ qua khâu kiểm tra đánh giá và đúc rút kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện của giáo viên. Quá trình bồi dưỡng cần chú ý đi sâu vào việc cung cấp cho giáo viên các kinh nghiệm thực tế về tổ chức, quản lí, thực hiện hoạt động các tổ chức có hiệu quả của các đồng nghiệp, tổ chức triển khai cho giáo viên áp dụng vào thực tiễn công tác của bản thân. Phân công giáo viên tham gia tập huấn nghiệp vụ, chuyên đề, ... Tổ chức các chuyên đề về tổ chức các hoạt động ngoài trời, sinh hoạt tập thể, ... + Bồi dưỡng Ban cán sự lớp, Ban chỉ huy Đội: Thông qua Đại hội chi đội, Đại hội liên đội, các buổi họp giao ban hằng tháng, các tiết chào cờ đầu tuần, thể dục giữa giờ, làm công tác tuyên truyền, bồi dưỡng giáo dục để các em có nhận thức đúng về việc tham gia các hoạt động ngoại khóa. Học sinh phải hiểu được tham gia hoạt động ngoài giờ lên lớp chính là quyền lợi và cũng trách nhiệm của mỗi học sinh. Qua các hoạt động ngoại khóa giúp các em phát triển về nhận thức về các kĩ năng cần thiết. Từ đó các em tuyên truyền, vận động phụ huynh, các bạn trong lớp, trong trường tích cực tham gia tốt hoạt động này. Bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, về năng lực tổ chức, điều hành, hướng dẫn, quản lí tập thể lớp tổ của đội ngũ cán bộ lớp. Bồi dưỡng về kĩ năng tổ chức, tham gia các hoạt động tập thể. Rèn tính chủ động, tự giác, tính tập thể, tính sáng tạo trong tham gia hoạt động đưa các hoạt động của Liên đội nói riêng và học sinh toàn trường nói chung. 3. Giải pháp thứu 3: Các bước tổ chức hoạt động: Việc thiết kế các Hoạt động trải nghiệm cụ thể được tiến hành theo các bước sau:
11. Giaovienvietnam.com Xác định nhu cầu, đặt tên HĐ Xác định Xác định: Nội Lập Chương Kết quả HĐ, mục tiêu dung, phương kế hoạch trình, Kịch lưu trữ hồ pháp, phương tiện, hình thức bản (Giáo sơ HĐ án) Bước 1: Xác định nhu cầu tổ chức, đặt tên cho hoạt động Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo: Căn cứ nhiệm vụ, mục tiêu và chương trình giáo dục, nhà giáo dục cần tiến hành khảo sát nhu cầu, điều kiện tiến hành. Xác định rõ đối tượng thực hiện, hiểu rõ đặc điểm học sinh tham gia. Đặt tên cho hoạt động hay tên hoạt động đó là gì. Tên của hoạt động tự nó đã nói lên được chủ đề, mục tiêu, nội dung, hình thức của hoạt động. Tên hoạt động cũng tạo ra được sự hấp dẫn, lôi cuốn, tạo ra được trạng thái tâm lý đầy hứng khởi và tích cực của học sinh. Phản ánh được chủ đề và nội dung của hoạt động. Bước 2: Xác định mục tiêu của hoạt động Mục tiêu của hoạt động là dự kiến trước kết quả của hoạt động. Các mục tiêu hoạt động cần phải được xác định rõ ràng, cụ thể và phù hợp; phản ánh được các mức độ cao thấp của yêu cầu cần đạt về tri thức, kĩ năng, thái độ và định hướng giá trị. Nếu xác định đúng mục tiêu sẽ có các tác dụng là: - Định hướng cho hoạt động, là cơ sở để chọn lựa nội dung và điều chỉnh hoạt động - Căn cứ để đánh giá kết quả hoạt động
12. Giaovienvietnam.com - Kích thích tính tích cực hoạt động của thầy và trò Tùy theo chủ đề của HĐTNST ở mỗi tháng, đặc điểm HS và hoàn cảnh riêng của mỗi lớp mà hệ thống mục tiêu sẽ được cụ thể hóa và mang màu sắc riêng. Khi xác định được mục tiêu cần phải trả lời các câu hỏi sau: - Hoạt động này có thể hình thành cho học sinh những kiến thức ở mức độ nào? (Khối lượng và chất lượng đạt được của kiến thức?) - Những kỹ năng nào có thể được hình thành ở học sinh và các mức độ của nó đạt được sau khi tham gia hoạt động? - Những thái độ, giá trị nào có thể được hình thành hay thay đổi ở học sinh sau hoạt động? Bước 3: Xác định nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức của hoạt động Trước hết, cần căn cứ vào từng chủ đề, các mục tiêu đã xác định, các điều kiện hoàn cảnh cụ thể của lớp, của nhà trường và khả năng của học sinh để xác định các nội dung phù hợp cho các hoạt động. Cần liệt kê đẩy đủ các nội dung hoạt động phải thực hiện. Từ nội dung, xác định cụ thể phương pháp tiến hành, xác định những phương tiện cần có để tiến hành hoạt động. Từ đó lựa chọn hình thức hoạt động tương ứng. Có thể một hoạt động nhưng có nhiều hình thức khác nhau được thực hiện đan xen hoặc trong dó có một hình thức nào đó là chủ đạo, còn hình thức khác là phụ trợ. Ví dụ: “Thảo luận về việc phát huy truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo”. Hình thức thảo luận là chủ đạo, có thể xen kẽ hình thức văn nghệ, trò chơi hoặc đố vui. Trong “ Hội thi phụ trách sao giỏi” nên chọn hình thức sân khấu hóa, hội diễn; hay tổ chức kỷ niệm ngày 22/12 cần lụa chọn hình thức tổ chức nói chuyện truyền thống cho học sinh hiểu biết thếm về Quân đội nhân dân Việt Nam. Bước 4: Lập kế hoạch
13. Giaovienvietnam.com Lập kế hoạch để thực hiện hệ thống mục tiêu tức là tìm các nguồn lực (nhân lực – vật lực – tài liệu) và thời gian, không gian cần cho việc hoàn thành các mục tiêu. Chi phí về tất cả các mặt phải được xác định. Tính cân đối của kế hoạch đòi hỏi giáo viên phải tìm ra đủ các nguồn lực và điều kiện để thực hiện mỗi mục tiêu. Nó cũng không cho phép tập trung các nguồn lực và điều kiện cho việc thực hiện mục tiêu này mà bỏ mục tiêu khác đã lựa chọn. Cân đối giữa hệ thống mục tiêu với các nguồn lực và điều kiện thực hiện chúng, hay nói khác đi, cân đối giữa yêu cầu và khả năng đòi hỏi người giáo viên phải nắm vững khả năng mọi mặt, kể cả các tiềm năng có thể có, thấu hiểu từng mục tiêu và tính toán tỉ mỉ việc đầu tư cho mỗi mục tiêu theo một phương án tối ưu. Trong kế hoạch cần vạch định: Có bao nhiêu việc cần phải thực hiện? Các việc đó là gì? Nội dung của mỗi việc đó ra sao? Tiến trình và thời gian thực hiện các việc đó như thế nào? Các công việc cụ thể cho các tổ, nhóm, các cá nhân. Yêu cầu cần đạt được của mỗi việc. Kế hoạch, đề án, chương trình công tác (tạm gọi chung là văn bản đề án) là loại văn bản trình bày kế hoạch dự kiến về một nhiệm vụ công tác được cơ quan tổ chức giao cho trong một thời gian nhất định. Bố cục nội dung của đề án thường như sau (theo văn mẫu văn bản hành chính): Kế hoạch (đề án, chương trình) công tác Đặt vấn đề: Văn bản chỉ Giải quyết vấn đề: Mục Kết luận: Ý nghĩa, tầm đạo, hướng dẫn cấp trên; tiêu, nhiệm vụ, biện quan trọng, điều kiện vật điều kiện hoàn cảnh, khả pháp thực hiện (chỉ tiêu, chất, tinh thần, đề nghị, năng thực hiện giải pháp, tổ chức thực đề xuất hiện).
14. Giaovienvietnam.com Tuy nhiên trong xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học về lĩnh vực quản lý chỉ đạo, chương trình hướng dân chỉ đạo hoạt động hay kế hoạch tổ chức một hoạt động theo nhiệm vụ được giao. Tôi thường áp dụng theo bố cục nội dung của kế hoạch sau: Kế hoạch hoạt động: (tên kế hoạch) Những căn cứ Mục đích, yêu cầu Nhiệm Những giải pháp Tổ chức thực hiện (hoặc nhiệm vụ vụ và chỉ tiêu thực hiện phải thực hiện) cụ thể Bước 5: Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình hoạt động Rà soát, kiểm tra lại nội dung và trình tự của các việc, thời gian thực hiện cho từng việc, xem xét tính hợp lý, khả năng thực hiện và kết quả cần đạt được. Nếu phát hiện những sai sót hoặc bất hợp lý ở khâu nào, bước nào, nội dung nào hay việc nào thì kịp thời điều chỉnh. Cuối cùng, hoàn thiện bản thiết kế chương trình hoạt động và cụ thể hóa chương trình đó bằng văn bản. Đó là giáo án tổ chức hoạt động.
15. Giaovienvietnam.com TIỂU THIẾT KẾ MÔ HÌNH KỊCH BẢN Thời gian, địa Nội dung Người phụ Cơ sở vật Ghi chú điểm. hoạt động trách phối chất, trang (xử lý tình hợp, thực thiết bị, dụng huống khi hiện cụ, đang diễn biến) Phần chương trình hay kịch bản này giúp cho việc chỉ đạo tổ chức nội dung theo dự kiến, những thời gian thời điểm làm việc gì và trong trường hợp là kế hoạch tổ chức Hội nghị, Hội thảo, Hội thi, Mít tinh, kỷ niệm, nó sẽ giúp cho người dẫn chương trình, MC nắm được nội dung diễn biến chương trình khi diễn ra tổ chức hoạt động. Ví dụ: TIỂU THIẾT KẾ MÔ HÌNH KỊCH BẢN Chương trình Hội thi: Văn nghệ chào mừng 20/11 (Kèm theo kế hoạch số . V/v tổ chức ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11) STT Thời Nội dung hoạt động Người phụ trách Cơ sở vật Ghi chú gian phối hợp,thực chất hiện 1 - Từ - Ổn định tổ chức, đội - TPT -Bàn ghế, Mất điện 7h00’- hình hoa thì dùng 7h10’ - Đón tiếp đại biểu - BGH - Âm thanh. máy nổ - Nêu mục đích, ý - Bục nói nghĩa ngàỳ 20/11 - Sân khấu 2 7h20’- - Phát biểu khai mạc - BGH - micro 7h 25’ hiệu trưởng, - Thông qua Quyết - Đ/c Tổng PT định Ban giám khảo, 3 7h30’- - Thi múa hát - GV TPT - Âm thanh Nếu trời
16. Giaovienvietnam.com 10h30 (Thi từ k1 K5, theo hướng dẫn cho đĩa, USB. mưa các A,B,C ) học sinh thi, có - Nhạc nếu lớp động viên có chuyển vị khích lệ các trí vào đội văn nghệ hành lang 4 10h30’- - Tổng hợp điểm từ - TPT - bục nói 11h00 các phiếu chấm độc - micro lập - Trao thưởng - Đ/C hiệu - Kết thúc. trưởng, PHT Cao Dương, ngày ..tháng 11 năm 2018 Bước 6: Lưu trữ kết quả hoạt động và vào hồ sơ của học sinh. 4. Giải pháp thứ 4: Tổ chức các hoạt động: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, các hội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt động tình nguyện, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm, kịch tham gia, ), thể dục thể thao, tổ chức các ngày hội, Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định. Dưới đây là một số hình thức tổ chức của HĐTNST trong nhà trường tiểu học: 4.1. Hoạt động câu lạc bộ (CLB) Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu, dưới sự định hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác. Ngay từ đầu năm học 2018-2019, nhà trường đã thành lập được các CLB thể dục thể thao (TDTT), đó là: CLB Võ vinam, CLB Mĩ thuật, CLB Âm nhạc, CLB bóng đá mini, CLB văn hóa nghệ thuật,CLB tiếng Anh... trò chơi dân gian được gắn theo điểm trường và kết hợp với CLB – lớp dạy võ thuật cảu trường. Hoạt động của các CLB được tổ chức triển khai theo kế hoạch chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện, trong đó huấn luyện viên là giáo viên có năng lực, năng khiếu, chuyên môn nghiệp vụ về lĩnh vực hoạt động của từng CLB, đối tượng
17. Giaovienvietnam.com HS tham gia theo sở trường, sở thích và sự đam mê với loại hình đó. Chương trình hoạt động của các CLB diễn ra ngoài gời lên lớp (giờ ra chơi, cuối buổi học và chiều ngày thứ bảy – trong thời gian chuẩn bị cho thi đấu hoặc giao lưu có thể luyện tập thêm thời gian) Ý nghĩa: Hoạt động của CLB tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề, CLB là nơi để học sinh được thực hành các quyền trẻ em của mình như quyền được học tập, quyền được vui chơi giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; quyền được tự do biểu đạt; tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin, Thông qua hoạt động của các CLB, nhà giáo dục hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng mục đích chính đáng của các em 4.2. Tổ chức trò chơi Trò chơi là một loại hình hoạt động giải trí, thư giãn; là món ăn tinh thần nhiều bổ ích và không thể thiếu được trong cuộc sống con người nói chung, đối với học sinh nói riêng. Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có tác dụng giáo dục “chơi mà học, học mà chơi”. Hoạt động trò chơi được chỉ đạo hoạt động thường xuyên trong giờ ra chơi, các ngày lễ, kỷ niệm, hội thi, hội diễn, cho các em. Trực tiếp hướng dẫn các em GV TPT đội và gắn GV môn hát nhạc làm nhiệm vụ tư vấn trợ giúp hoạt động. Các trò chơi được thường xuyên tổ chức: trò chơi kéo co, bịt mắt đánh trống, nhảy bao tải, bịt mắt bắt dê, ô ăn quan, trò chơi khởi động, và các trò chơi trong các tiết học TDTT. Trò chơi giúp phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho học sinh; giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; giúp chuyển tải nhiều tri thức của nhiều
18. Giaovienvietnam.com lĩnh vực khác nhau; tạo được bầu không khí thân thiện; tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn, 4.3. Tổ chức diễn đàn Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng để thúc đẩy sự tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp, chủ động bày tỏ ý kiến của mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha mẹ và những người lớn khác có liên quan. Tổ chức hoạt động diễn đàn: trong năm học, đã tổ chức diễn đàn với các chủ đề như : Em yêu biển đảo, Tôn sư trọng đạo trong một số giờ chào cờ và Em yêu chú bộ đội Cụ Hồ nhân ngày 22/12 Diễn đàn là một trong những hình thức tổ chức mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực. Thông qua diễn đàn, học sinh có cơ hội bày tỏ suy nghĩ, ý kiến, quan niệm hay những câu hỏi, đề xuất của mình về một vấn đề nào đó có liên quan đến nhu cầu, hứng thú, nguyện vọng của các em. Đây cũng là dịp để các em biết lắng nghe ý kiến, học tập lẫn nhau. Mục đích của việc tổ chức diễn đàn là để tạo cơ hội, môi trường cho học sinh được bày tỏ ý kiến về những vấn đề các em quan tâm, giúp các em khẳng định vai trò và tiếng nói của mình, đưa ra những suy nghĩ và hành vi tích cực để khẳng định vai trò và tiếng nói của mình, đưa ra những suy nghĩ và hành vi tích cực để khẳng định mình. 4.4. Tham quan, dã ngoại ???? Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đối với học sinh. Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy ở xa nơi các em đang sống, học tập, giúp các em có được những kinh nghiệm thực tế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các em. Nội dung tham quan, dã ngoại có tính giáo dục tổng hợp đối với học sinh như: giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dục truyền thống
19. Giaovienvietnam.com cách mạng, truyền thống lịch sử, truyền thống của Đảng, của Đoàn, của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Các lĩnh vực tham quan, dã ngoại có thể được tổ chức ở nhà trường phổ thông là: Tham quan các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa; Tham quan các công trình công cộng, nhà máy, xí nghiệp; Tham quan các cơ sở sản xuất, làng nghề; Tham quan các Viện bảo tàng; Dã ngoại theo các chủ đề học tập; Dã ngoại theo các hoạt động nhân đạo 4.5. Hội thi / cuộc thi Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả cao trong việc tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ. Hội thi mang tính chất thi đua giữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lên đạt được mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/đội thắng cuộc. Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một yêu cầu quan trọng, cần thiết của nhà trường, của giáo viên trong quá trình tổ chức HĐTNST. Mục đích tổ chức hội thi/cuộc thi nhằm lôi cuốn học sinh tham gia một cách chủ động, tích cực vào các hoạt động giáo dục của nhà trường; đáp ứng nhu cầu về vui chơi giải trí cho học sinh; thu hút tài năng và sự sáng tạo của học sinh; phát triển khả năng hoạt động tích cực và tương tác của học sinh, góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kích thích hứng thú trong quá trình nhận thức. Hội thi/cuộc thi có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Thi vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi đố vui, thi giải ô chữ, thi tiểu phẩm, thi thời trang, thi kể chuyện, thi chụp ảnh, thi kể chuyện theo tranh, thi sáng tác bài hát, hội thi học tập, hội thi thời trang, hội thi học sinh thanh lịch, có nội dung giáo dục về một chủ đề nào đó. Nội dung của hội thi rất phong phú, bất cứ nội dung giáo dục nào cũng có thể được tổ chức dưới hình thức hội thi/cuộc thi. Điều quan trọng khi tổ chức hội thi là phải linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức thực hiện, tránh máy móc thì cuộc thi mới hấp dẫn. 4.6. Tổ chức sự kiện
20. Giaovienvietnam.com Tổ chức sự kiện trong nhà trường phổ thông là một hoạt động tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ chức hoạt động, thực hiện và kiểm tra giám sát hoạt động. Thông qua hoạt động tổ chức sự kiện học sinh được rèn luyện tính tỉ mỉ, chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năng động, nhanh nhẹn, kiên nhẫn, có khả năng thiết lập mối quan hệ tốt, có khả năng làm việc theo nhóm, có sức khỏe và niềm đam mê. Khi tham gia tổ chức sự kiện học sinh sẽ thể hiện được sức bền cũng như khả năng chịu được áp lực cao của mình. Ngoài ra, các em còn phải biết cách xoay xở và ứng phó trong mọi tình huống bất kì xảy đến. Các sự kiện học sinh có thể tổ chức trong nhà trường như: Lễ khai mạc, lễ nhập học, lễ tốt nghiệp, lễ kỉ niệm, lễ chúc mừng, ; Các buổi triển lãm, buổi giới thiệu, hội thảo khoa học, hội diễn nghệ thuật; Các hoạt động đánh giá thể lực, kiểm tra thể hình, thể chất của học sinh; Đại hội thể dục thể thao, hội thi đấu giao hữu; Hoạt động học tập thực tế, du lịch khảo sát thực tế, điều tra học thuật; Hoạt động tìm hiểu về di sản văn hóa, về phong tục tập quán; Chuyến đi khám phá đất nước, trải nghiệm văn hóa nước ngoài Đại hội chi đội,liên đội, 4.7. Hoạt động giao lưu Giao lưu là một hình thức tổ chức giáo dục nhằm tạo ra các điều kiện cần thiết để cho học sinh được tiếp xúc, trò chuyện và trao đổi thông tin với những nhân vật điển hình trong các lĩnh vực hoạt động nào đó. Qua đó, giúp các em có tình cảm và thái độ phù hợp, có được những lời khuyên đúng đắn để vươn lên trong học tập, rèn luyện và hoàn thiện nhân cách. Hoạt động giao lưu có một số đặc trưng sau: - Phải có đối tượng giao lưu. Đối tượng giao lưu là những người điển hình, có những thành tích xuất sắc, thành đạt trong các lĩnh vực nào đó, thực sự là tấm gương sáng để học sinh noi theo, phù hợp với nhu cầu hứng thú của học sinh. - Thu hút sự tham gia đông đảo và tự nguyện của học sinh, được học sinh quan tâm và hào hứng.