SKKN Một số giải pháp nâng cao công tác chủ nhiệm lớp nhằm phát triển tốt các hoạt động giáo dục

Nội dung tài liệu: SKKN Một số giải pháp nâng cao công tác chủ nhiệm lớp nhằm phát triển tốt các hoạt động giáo dục

1. ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG TIỂU HỌC Y JÚT SÁNG KIẾN MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP NHẰM PHÁT TRIỂN TỐT CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Tác giả: Trương Thị Bích Phượng Chức vụ: Giáo viên Cư Jút, năm 2021
2. ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG TIỂU HỌC Y JÚT SÁNG KIẾN MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP NHẰM PHÁT TRIỂN TỐT CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Lĩnh vực: Chuyên môn Tác giả: Trương Thị Bích Phượng Chức vụ: Giáo viên Đơn vị : Trường Tiểu học Y Jút Cư Jút, năm 2021
3. 1 MỤC LỤC 1. MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 2 1. 1. Lý do chọn đề tài .................................................................................. 2 1. 2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................ 3 1. 3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................... 4 1. 4 Phương pháp nghiên cứu ....................................................................... 4 1. 5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu ................................................................ 4 2. NỘI DUNG .................................................................................................. 5 2. 1 Cơ sở lý luận .......................................................................................... 5 2. 2 Thực trạng .............................................................................................. 6 2. 2. 1. Đặc điểm trường tiểu học Y Jút. ................................................... 6 2. 2. 2. Thuận lợi ....................................................................................... 7 2. 2. 3. Những khó khăn ........................................................................... 7 2. 3. Các giải pháp thực hiện. ....................................................................... 8 2. 3. 1. Giải pháp thứ nhất: Tiếp cận, tìm hiểu học sinh, thành lập các tổ chức lớp học: ............................................................................................ 9 2. 3. 2. Giải pháp thứ hai: Linh hoạt việc xây dựng và thực hiện nội quy lớp học: ................................................................................................... 12 2. 3. 3. Giải pháp thứ ba: Biến lớp học trở thành ngôi nhà chung .......... 13 2. 3. 4. Giải pháp thứ tư: Đa dạng các loại hình sinh hoạt lớp ............... 17 2. 3. 5. Giải pháp thứ năm: Kết hợp với đội, giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh. ....................................................................................... 18 2. 4 Kết quả đạt được: ................................................................................. 23 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................. 25 3. 1 Kết luận ............................................................................................... 25 3. 2. Kiến nghị: ........................................................................................... 25 TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 27
4. 2 1. MỞ ĐẦU 1. 1. Lý do chọn đề tài Bác Hồ của chúng ta đã từng nói: “Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó. Có tài mà không có đức là người vô dụng”. Đúng là như vậy! Đi đôi với việc dạy chữ cho học sinh, chúng ta cần chú trọng đến việc dạy người. Vì đây là sự nghiệp giáo dục của toàn Đảng, toàn dân mà trong đó ngành sư phạm giữ vai trò quan trọng nhất. Về vấn đề giáo dục đạo đức, hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh là trách nhiệm của tất cả các thầy cô giáo, quan trọng nhất là người giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp. Người giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục ở nhà trường, trực tiếp tổ chức và điều chỉnh quá trình hình thành nhân cách trẻ em. Thì hơn ai hết, chúng ta phải thấy được trọng trách của mình. Đối với việc giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho trẻ. Học sinh tiểu học như một tờ giấy trắng có thể vẽ nên một bức tranh đẹp nhưng cũng rất dễ bị vấy bẩn. Chính vì thế, để vẽ lên tờ giấy trắng đó một bức tranh đẹp đối với người giáo viên Tiểu học công việc không đơn giản chút nào. Công việc của người giáo viên chủ nhiệm không đơn thuần chỉ là dạy học, mà còn là người tổ chức, quản lý trực tiếp và sâu sát nhất về mọi mặt với học sinh. Giúp học sinh khám phá kiến thức từ sách vở và còn phải giáo dục, rèn luyện, uốn nắn cho các em từng hành vi đạo đức đơn giản nhất, để từ đó giúp các em hình thành một phẩm chất, nhân cách tốt đẹp. Điều này quả thực không phải là dễ, bởi lẽ một lớp học có nhiều học sinh với nhiều tính cách, tâm lý, đạo đức khác nhau. Có những em ngoan ngoãn, vâng lời, có những em lại hiếu động, ngỗ nghịch, có những em lại trầm tính, không hay biểu lộ cảm xúc... Thật khó để đưa các em vào một khuôn mẫu nhất định. Để làm được điều này, đòi hỏi người giáo viên phải có những phương thức giáo dục khác nhau phù hợp với từng đối tượng. Đồng thời người giáo viên chủ nhiệm cũng chính là cầu nối giữa nhà trường và gia đình học sinh, góp phần thực hiện tốt
5. 3 mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Đặc biệt là ở giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dày công, tận tâm, tận lực của người giáo viên, vì yêu cầu ngày càng cao của một xã hội đang phát triển, bởi tình hình phức tạp trong cuộc sống tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi sự mưu sinh của gia đình mình vì thế không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho giáo viên và nhà trường. Giáo dục học sinh chúng ta phải làm sao để tạo ra môi trường học tập thân thiện, kích thích học sinh tích cực. Giúp học sinh cảm nhận được ở trường cũng giống như ở nhà. Đối với môi trường địa phương nơi tôi đang công tác điều đó lại càng quan trọng hơn vì các em đều là dân tộc thiểu số, gia đình khó khăn, lại không được quan tâm, chính vì thế mà các em thiếu đi sự chỉ bảo về: cách ăn nói, về tinh thần tự giác học bài, về nề nếp của một người học sinh ở trường cũng như ở nhà, kỹ năng sống còn thiếu; các em không có nhiều mối quan hệ xã hội, nhiều môi trường xã hội để phát triển, điều đó càng làm công tác chủ nhiệm của người giáo viên vất vả hơn. Do đó giáo viên chủ nhiệm lớp phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong công tác giáo dục học sinh. Đó là vấn đề không đơn giản, đặc biệt đối với một giáo viên trẻ cả tuổi đời lẫn tuổi nghề như tôi. Song với trách nhiệm của bản thân, cùng với lương tâm nghề nghiệp, với mục đích nhằm giáo dục học sinh của lớp mình phát triển tích cực cả về kiến thức, kỹ năng lẫn phẩm chất, đạo đức. Tôi đã mạnh dạn xây dựng đề tài: “Một số giải pháp nâng cao công tác chủ nhiệm lớp nhằm phát triển tốt các hoạt động giáo dục” 1. 2. Mục đích nghiên cứu - Kích thích sự phát triển về mọi mặt, phát triển toàn diện học sinh của lớp mình chủ nhiệm. - Phát huy tối đa vai trò tự quản, tự học của từng cá nhân và tập thể học sinh. - Phát huy vai trò phối hợp với phụ huynh học sinh, cùng với giáo viên bộ môn trong công tác giáo dục.
6. 4 - Tạo sự đoàn kết, phấn đấu vươn lên trong tập thể học sinh. - Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cả về kiến thức lẫn năng lực, phẩm chất cho các em học sinh. 1. 3. Đối tượng nghiên cứu Học sinh lớp 2B - trường Tiểu học Y Jút - Tâm Thắng - Cư Jút - Đắk Nông. Năm học 2020 - 2021. 1. 4 Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp đọc và nghiên cứu tài liệu: - Phương pháp điều tra: - Phương pháp quan sát. - Phương pháp hỏi đáp. - Phương pháp phân tích. - Phương pháp thống kê, tổng hợp. 1. 5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu Giải pháp nâng cao công tác chủ nhiệm lớp nhằm phát triển tốt các hoạt động giáo dục cho học sinh lớp 2B - trường tiểu học Y Jút; trong năm học 2020 - 2021.
7. 5 2. NỘI DUNG 2. 1 Cơ sở lý luận Ở Tiểu học, vai trò của giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lớp rất cần thiết và quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh. Mỗi một thầy cô giáo như một người mẹ thứ hai giúp cho học sinh có những kiến thức, những kỹ năng đầu tiên, bước đầu trang bị cho các em một hành trang lớn để các em tiến dần đến tương lai. Như vậy, người thầy ở đây nắm giữ một vai trò vô cùng quan trọng. Vai trò là một người dìu dắt, người hướng dẫn, một tấm gương và là người trang bị cho học sinh tất cả về kiến thức và kỹ năng sống hàng ngày của các em. Vì thế, để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, theo tôi mỗi giáo viên chủ nhiệm phải nhận thức rõ về vai trò chủ nhiệm của chính mình. Vào đầu mỗi năm học, ở cùng một trường học, cùng một khối lớp, chất lượng học tập của học sinh là tương đương nhau. Nhưng vì sao đến cuối năm, chất lượng học tập và năng lực, phẩm chất của học sinh lớp này lại tiến bộ hẳn so với các lớp khác. Những điểm khác biệt đó đều do giáo viên chủ nhiệm lớp tạo ra. Giáo viên chủ nhiệm nào tận tâm, có tinh thần trách nhiệm cao, với học sinh của mình thì chắc chắn là sẽ tìm ra được các biện pháp để thu hút học sinh đến lớp, làm cho các em trở nên chăm ngoan, thích đi học và luôn cảm thấy “Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”. Mặt khác, tuy giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học có thể dạy được tất cả các lớp (từ lớp 1 đến lớp 5) nhưng trong thực tế, không phải giáo viên nào cũng được phân công dạy theo học sinh của mình từ lớp này lên lớp khác. Vì vậy, mỗi năm lên lớp, các em lại được học với một thầy (cô) mới. Nếu giáo viên lớp dưới làm tốt công tác chủ nhiệm, xây dựng nề nếp lớp học tốt, rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học và nhiều kỹ năng sống cơ bản khác, nhưng lên đến lớp trên, giáo viên chủ nhiệm lớp không duy trì, không phát huy thì rồi chất lượng học tập và nề nếp lớp học của học sinh sẽ ra sao? Nề nếp lớp học, phương pháp học tập, nhân cách, đạo đức, và các kỹ năng sống
8. 6 của học sinh phải được giáo viên chủ nhiệm chú ý xây dựng, rèn giũa ngay từ những lớp nhỏ và phải được duy trì và phát huy xuyên suốt ở các lớp trên. Bản thân tôi đã nhiều năm liên tục làm công tác chủ nhiệm lớp. Có những năm công tác chủ nhiệm của tôi rất nhẹ nhàng bởi vì giáo viên lớp dưới đã làm tốt công tác chủ nhiệm lớp. Tôi chỉ cần phát huy và sáng tạo thêm dựa vào mục tiêu phấn đấu của mình. Nhưng cũng có những năm, tôi phải rất vất vả với công tác chủ nhiệm đầu năm. Phải xây dựng lại từ đầu nề nếp lớp học, đề ra các nội quy của lớp, hướng dẫn học sinh cách trình bày trong vở, cách bao bìa dán nhãn, cách làm vệ sinh lớp, và thường xuyên nhắc nhở, uốn nắn những sai sót cho các em nên có lúc rất căng thẳng, mệt mỏi. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, giáo viên chủ nhiệm lớp ở bậc Tiểu học phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, vất vả. Tuy nhiên trong quá trình làm công tác chủ nhiệm vẫn còn tồn tại một số giáo viên có thể là thiếu tự tin hay sử dụng phương pháp giáo dục thiếu linh hoạt, chưa thấy hết được vị trí và chức năng của mình, hoặc quá trình thực hiện thiếu sự nhiệt tình và thiếu liên tục. Nhiều giáo viên chủ nhiệm chưa có biện pháp tối ưu, hoặc có dùng một số biện pháp trong công tác chủ nhiệm nhưng không hiệu quả. Nhất là đối với những giáo viên trẻ mới ra trường. Vì vậy chất lượng giáo dục ở từng lớp có sự chênh lệch rõ rệt, đâu đó vẫn còn những học sinh chất lượng học tập và đạo đức chưa cao. 2. 2 Thực trạng 2. 2. 1. Đặc điểm trường tiểu học Y Jút. Trường tiểu học Y Jút là trường thuộc địa bàn buôn Trum và buôn Ea Pô xã Tâm Thắng, huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông. Là trường đặc thù của xã và của cả huyện có 100% học sinh là dân tộc tại chỗ Ê Đê. Năm học này tôi được phân công chủ nhiệm lớp 2B: Sĩ số 25 em; Trong đó: Nam là 15 em. Nữ là 10 em. HSDT: 25 em (HS dân tộc tại chỗ Ê Đê).
9. 7 Trong tổng số 25 em đó có 8 em thuộc diện gia đình nghèo, cận nghèo là 5 em còn lại là con em thuộc địa bàn vùng khó khăn. Qua khảo sát tình hình lớp tôi nhận thấy có những thuận lợi, khó khăn như sau: 2. 2. 2. Thuận lợi Ban giám hiệu cũng tạo mọi điều kiện cho giáo viên vận dụng, nâng cao ý thức học tập của học sinh. Trang bị đầy đủ sách tài liệu, các phương tiện thông tin cho giáo viên tham khảo. Cũng có nhiều phụ huynh trong trường rất quan tâm đến việc học của con em mình và tham gia các hoạt động giáo dục với giáo viên chủ nhiệm một cách tích cực. Trường có khuôn viên tuy không được rộng rãi nhưng sạch sẽ, có cây xanh thoáng mát, không khí trong lành. Một thuận lợi không kém phần quan trọng nữa là trường có đội ngũ giáo viên trong trường đều đạt chuẩn và trên chuẩn nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, hết lòng vì tất cả học sinh thân yêu của mình. Tất cả học sinh tập trung chủ yếu ở hai buôn trên địa bàn xã, nhiều em gần nhà nhau vì thế việc xây dựng đôi bạn học tập rất thuận lợi. 2. 2. 3. Những khó khăn Học sinh là con em dân tộc thiểu số chiếm 100%, diện hộ nghèo và cận nghèo chiếm gần 50%. Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con em mình. Do rẫy nương xa, nên nhiều khi đi rẫy hàng hàng tuần mới về. Ở nhà con cái thì anh, chị, em tự lo cho nhau. Còn việc học thì phó mặc cho nhà trường và thầy cô giáo. Vì cuộc sống mưu sinh, đi làm rẫy nương xa không kiểm soát được con em mình. Hậu quả vừa ảnh hưởng thời gian học tập, tiền bạc mà còn đem lại hệ lụy xấu như: Một số kỹ năng sống các em còn nhiều hạn chế nên tai nạn xảy ra, dễ kích động, bạo lực với bạn bè, nghỉ học không xin phép Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, không gian và thời gian để vui chơi hầu như không có, cơ hội tham gia các hoạt động vui chơi, văn hóa vô cùng
10. 8 hiếm hoi đối với các em học sinh lớp tôi và trường tôi nói chung, Còn một yếu tố nữa là do khác biệt về văn hóa của người Ê Đê, nên khi học tập và phát triển năng lực của các em còn hạn chế. Học sinh Ê Đê có thói quen sử dụng tiếng mẹ đẻ, vốn từ Tiếng Việt ít ỏi. Vì thế, các em rất nhút nhát, e dè, ngại tiếp xúc, giao lưu với thầy cô và bạn bè. Tập thể lớp 2B có 25 học sinh, dù số lượng không nhiều nhưng chất lượng không đồng đều. Với những trình độ, tính cách, năng lực khác nhau và chiếm khá nhiều đối tượng đặc biệt. Phong tục, tập quán của Người Ê đê vẫn còn ảnh hưởng đến sự nhạy bén và hòa nhập với cộng đồng. Điều kiện về cơ sở vật chất thiếu thốn nhiều, việc học 2 buổi/ ngày đang thực hiện từ lớp 1, song đến lớp 2 lại quay về 1 buổi/ ngày nên ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả giáo dục. Qua nắm bắt tình hình nề nếp, chất lượng ở lớp sau hơn một tháng của đầu năm học 2020 - 2021, tôi đã tiến hành khảo sát kết quả như sau: Tổng Kiến thức, kỹ năng Năng lực Phẩm chất số Hoàn Chưa Cần Cần Lớp Hoàn Học thành hoàn Tốt Đạt cố Tốt Đạt cố thành sinh tốt thành gắng gắng 2B 25 4 15 6 8 11 6 12 11 2 2. 3. Các giải pháp thực hiện. Nhiệm vụ giảng dạy rất là vất vả không thể kể hết được, nhiệm vụ chủ nhiệm lớp cũng không kém phần gian nan trong việc giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh. Do đó mỗi người giáo viên chủ nhiệm lớp giống như là người mẹ thứ hai của học sinh. Vậy muốn con được trở thành con ngoan trò giỏi, thì bản thân người giáo viên chủ nhiệm lớp, cần trang bị cho mình những phương pháp hay giải pháp phù hợp với từng đứa con thân yêu của mình. Trong sáng kiến này, tôi đã tập trung các giải pháp sau:
11. 9 2. 3. 1. Giải pháp thứ nhất: Tiếp cận, tìm hiểu học sinh, thành lập các tổ chức lớp học: Công việc đầu tiên không thể thiếu của người giáo viên chủ nhiệm đó là nắm bắt các thông tin của đối tượng mình quản lý và giáo dục. Từ tình hình của lớp, Sĩ số, nam, nữ, hoàn cảnh gia đình cũng như tính cách của học sinh. Giáo viên nắm bắt từ nhiều nguồn tin, từ nhiều phía và nhiều hình thức. Do đó tôi đã tìm hiểu và nắm bắt được: Nơi ở, hoàn cảnh gia đình (kinh tế, nề nếp, nghề nghiệp của bố mẹ, sự quan tâm của bố mẹ đối với việc học hành của con cái). Cũng như đặc điểm riêng từng em: Thể trạng; thái độ nhận thức; năng lực; tính cách của học sinh từ đó có những cách giáo dục tích cực, phù hợp nhất đối với từng học sinh. Thông qua giáo viên chủ nhiệm năm học trước, giáo viên bộ môn, tổng phụ trách Đội, phụ huynh, học sinh trong lớp Đối với một số em có hoàn cảnh đặc biệt gia đình không quan tâm đến việc sinh hoạt và học hành của các em: em Y - Minh Đăng, Y - Trực, Y - Roai. Nhất là em Y - Minh Đăng gia đình bố mẹ ly hôn, ở với ông bà ngoại do đó em thiếu đi tình yêu thương của cha mẹ. Chính vì thế mà đối với những học sinh như vậy, tôi không những là một cô giáo mà là người mẹ thứ 2 của các em, giành nhiều thời gian cho các em hơn, tôi trò chuyện với các em mỗi ngày, tôi kể cho các em nghe những câu chuyện về những người có ý chí, nghị lực. Tôi quan tâm đến những suy nghĩ, tình cảm của các em để các em luôn cảm thấy tự tin, không bị thiếu hụt về vật chất cũng như tình cảm vì đã GV đến thăm tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh
12. 10 thiếu vắng bàn tay chăm sóc của người mẹ. Đồng thời tôi cũng thường xuyên động viên các em hòa đồng cùng bạn bằng cách tham gia nhiệt tình vào các hoạt động giáo dục của trường của lớp để các em không thấy tự ti, mặc cảm. Sau khi nắm bắt tình hình học sinh, sau đó để tìm ra được một vài cá nhân hỗ trợ mình trong quá trình ổn định lớp học và dạy học. Chính vì vậy việc lựa chọn ban cán sự lớp (BCSL) là khâu cực kỳ quan trọng góp phần đưa Phong trào của lớp đi lên. Do đặc điểm của học sinh như đã nói ở trên, các em đều là con em dân tộc tại chỗ, chính vì thế mà có những đặc trưng văn hóa: người Ê đê theo chế độ mẫu hệ nên con gái được quý trọng hơn con trai, được tạo điều kiện thuận lợi nhiều hơn nên tôi thấy các bạn nữ trong lớp rất năng nổ, hoạt bát. Đứng đầu là lớp trưởng (hạt nhân nòng cốt) là đầu tàu trong tất cả các công việc của lớp, tôi tổ chức cho em được thực nghiệm nhiệm vụ của mình dưới sự theo dõi, giám sát của giáo viên và em đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Tương tự như vậy bình bầu ra các lớp phó. Thông qua việc xây dựng và giao nhiệm vụ cho ban cán sự để các em điều hành, từ đó em đã chỉ đạo, hướng dẫn cho các tổ trưởng, cùng các bạn trong lớp có ý thức tự học, tự rèn một cách tự giác và chất lượng hơn. Hết một học kỳ lại bầu lại. Khi bầu Ban cán (Bầu ban cán sự lớp)
13. 11 sự lớp những lần tiếp theo, ngoài thành phần ưu tú, tôi còn mạnh dạn đề cử giới thiệu những bạn có sự tiến bộ, có thể học sinh đó chưa bằng các bạn nhưng tôi vẫn mạnh dạn đặt lòng tin vào những cô cậu học trò nhỏ này, tạo niềm tin cho học sinh. Tôi phân công nhiệm vụ cho ban cán sự, các bạn trong ban cán sự phải đoàn kết và phải phối hợp chặt chẽ với nhau trong công việc chung. Cứ mỗi tuần, đến tiết sinh hoạt lớp vào thứ sáu, ban cán sự lên báo cáo các mặt hoạt động của lớp, căn cứ vào báo cáo của ban cán sự, tôi nắm bắt được khả năng làm việc của từng bạn. Cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp lại ban cán sự 1 lần để tổng kết các mặt làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc làm mà các bạn đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các bạn khắc phục. Tôi còn có kế hoạch bồi dưỡng ý thức đạo đức về cách quản lý cho các em, để các em trở thành những tấm gương cho các em khác noi theo. Một nhiệm vụ không thể thiếu trong công tác chủ nhiệm lớp đó là sắp xếp chỗ ngồi để hình thành ra sơ đồ lớp ổn định. Để lập ra sơ đồ lớp tôi căn cứ vào một số yêu cầu sau: Sức khỏe, thể trạng, học sinh khá giỏi và mạnh dạn hơn có thể kèm cặp học sinh yếu hơn và nhút nhát hơn để các em có cơ hội cùng tiến bộ. Chỗ ngồi xếp theo KH “đôi bạn cùng tiến” để hỗ trợ nhau trong học tập
14. 12 - Các em thấp bé hơn, hoặc tiếp thu bài chậm hơn, học sinh cá biệt, nghịch ngộ, thường không tập trung vào bài học, hay làm việc riêng tôi xếp lên ngồi những bàn trước để GV dễ quan sát hơn các em dễ dàng tiếp thu bài học và ít có cơ hội làm việc riêng. - Tôi cũng thường xuyên cho học sinh luân phiên thay đổi chỗ ngồi sau mỗi tháng để tạo cho các em phấn khởi, tự tin vì có chỗ ngồi mới, được ngồi học, thảo luận và hợp tác với những bạn mới. Đó cũng là tạo điều kiện cho các em giữ gìn đôi mắt của mình, các em không phải nhìn về một phía quá lâu dễ bị lệch mắt. 2. 3. 2. Giải pháp thứ hai: Linh hoạt việc xây dựng và thực hiện nội quy lớp học: Tổ chức nào, trường học nào cũng có những nội quy chung, nhưng nội quy của nhà trường lại áp dụng cho một lượng lớn học sinh mà không tính đến đặc điểm riêng của từng lớp nên hiệu quả không cao. Nên đối với lớp tôi, các em còn nhỏ nên ý thức chưa cao, mà những nội quy của lớp thì nhiều, chính vì vậy mà các em chưa thể nào nhớ hết những nội quy và quy định chung của lớp mình. Do đó tôi hình thành dần dần cho các em mỗi ngày nắm bắt từng nội quy. Điều quan trong là trong quá trình thực hiện nội quy là tôi đã linh hoạt với các đối tượng học sinh và từng thời điểm đó là: Không yêu cầu các em phải nhớ và thực hiện trong 1 ngày liền, mà tôi lựa chọn nội quy nào đầu tiên để cho các em thực hiện trước. Ví dụ: Tôi cho thực hiện nề nếp vì đầu năm các em còn nhỏ chưa ý thức, nề nếp cần phải đặt lên hàng đầu. Cứ thế thực hiện mỗi ngày một nội quy để các em biết rõ nội quy đó, dần dần các đi đến các nội quy khác và thực hiện tốt các nội quy của lớp đề ra. Đôi khi tôi phải linh hoạt khi tổ chức cho các em thực hiện, cũng có ngày hoặc tuần có thể vì lý do này hoặc lý do khác mà các em chưa đảm bảo nội quy; người giáo viên phải tìm hiểu nguyên nhân, cội nguồn của vấn đề để từ đó đánh giá việc thực hiện nội quy của các em. Ví dụ: Tuần học thứ 5 của năm học này lớp tôi có em H Lý, do mẹ em
15. 13 mới mất nên tôi cũng động viên, chia sẻ sự mất mát lớn này và vận động các bạn trong lớp giúp em thực hiện dần các nội quy. Chính vì vậy tình thầy trò và bạn bè trong lớp rất đoàn kết mà các nề nếp và nội quy đều diễn ra hiệu quả. Đối với lứa tuổi các em sự ghi nhớ đôi lúc không bền vững, các em dễ nhớ nhưng cũng chóng quên. Bởi vậy, giáo viên cần hướng dẫn học sinh xây dựng thời gian biểu cho mình để giúp các em xác định được nhiệm vụ và nguyên tắc thực hiện nhiệm vụ được giao. Đồng thời, tạo cho các em làm việc có khoa học, có nề nếp. Xây dựng thời gian biểu cụ thể nhằm giúp cho những học sinh không có tính tự giác và hay quên thực hiện công việc rèn dần thói quen học tập. Hằng ngày, làm việc theo thời gian biểu sẽ tạo cho các em có ý thức hơn và trở thành thói quen trong quá trình thực hiện. 2. 3. 3. Giải pháp thứ ba: Biến lớp học trở thành ngôi nhà chung Ngôi nhà chung ở đây thể hiện sự hòa đồng, thân thiết gần gũi. Lớp học có được môi trường học tập hòa đồng, thân thiết gần gũi với nhau, làm sao để học sinh cảm thấy ở trường như ở nhà, các thầy cô giáo như: là cha, là mẹ thứ hai của mình. Thầy cô không chỉ dạy kiến thức trong sách vở, mà còn dạy cho học sinh những kỹ năng sống, tự tin mạnh dạn trước đám đông và chăm sóc chúng như những đứa con của mình. Làm sao để các em khi đến lớp cũng cảm giác thân quen như ở nhà, các em tự nhiên trao đổi hòa đồng, chia sẻ với bạn bè và thầy cô giống như những người thân trong gia đình. Chính vì vậy mà ngoài buổi đến lớp, tôi vào nhà các em để thăm hỏi, chia sẻ những kinh nghiệm trong cuộc sống, cũng như tìm hiểu hơn về cuộc sống gia đình các em: Có nhiều khi bố mẹ các em bận đi làm xa không về, tôi thường xuyên vào nhà mua thức ăn, cô trò cùng nấu ăn. Bản thân tôi cũng đã tham gia và cùng với các em chăm sóc bản thân như sửa soạn quần áo, đầu tóc... , Có những khi Giáo viên cùng tổ chức cho các em trải nghiệm những điều đơn giản như trong tiết thủ công học sinh có thể làm nơ cột tóc, cho các em kết tóc cho nhau để cùng tạo nét
16. 14 đẹp cho bản thân và các bạn trong lớp. Đối với những học sinh bố mẹ đi làm xa, nhiều đêm ở nhà một mình nên sợ, các em đã gọi điện cho tôi, tôi liền chạy đến ngủ cùng các em, hoặc đón em về ngủ cùng, rồi sáng mai cô trò cùng đi đến trường. Ngôi nhà muốn sạch sẽ, luôn vui vẻ mỗi khi nhắc đến nó, vậy mỗi thành viên trong gia đình phải có ý thức để xây dựng: lớp học làm sao phải thân thiện gần gũi, học sinh thì phải tích cực thì không thể thiếu sự ân cần và linh hoạt cùng với lương tâm của người giáo viên. Không kém phần quan trọng đó là sự ngăn nắp trong lớp học; Tuy nhà, lớp học có nhỏ, vật dụng ít, đơn giản song sự ngăn nắp quyết định nhiều đến sự phát triển của cá nhân và tập thể học sinh trong lớp. Xây dựng tình cảm bạn bè gắn bó hơn, cùng giúp đỡ nhau trong học tập, mối quan hệ thầy - trò và bạn bè trong lớp ngày càng khăng khít hơn. + Tổ chức các hoạt động tập thể hỗ trợ việc học (trong từng tiết và các tiết ngoại khóa) và các trò chơi lành mạnh nhằm thắt chặt hơn tình đoàn kết. Vận động, cùng với học sinh tích cực tham gia các phong trào văn hóa văn nghệ, từ thiện của lớp, trường, đội đề ra đây cũng là điều kiện để các em giao lưu, chia sẻ tạo sự thân thiện trong cộng đồng nhằm phát huy tinh thần tương thân tương ái. Ví dụ: như tham gia phong trào văn nghệ, học sinh hăng hái Học sinh tích cực hưởng ứng phong trào ủng hộ Miền Trung thân yêu
17. 15 tham gia nhiệt tình, nâng cao tinh thần tự giác học ở nhà. Tham gia lao động góp phần làm cho cảnh quan trường lớp sạch đẹp. Tích cực tham gia các phong trào quyên góp ủng hộ như: mua tăm ủng hộ người mù, ủng hộ Miền Trung lũ lụt.. . - Xây dựng góc thư viện thân thiện trong lớp học và phòng đọc sách của nhà trường bằng nhiều hình thức. Thư viện trường thì chật hẹp, phòng đọc không có, học sinh thì sợ không giám lên vì sợ gặp các thầy cô và cũng không có thời gian đến mượn đọc sách báo. Nên tôi đã trực tiếp trao đổi và đăng ký mượn những bài báo, truyện theo tuần sau đó mang về lớp cho các em đăng ký đọc. Cũng thông qua đó mà tôi đã kiểm tra được khả năng, sở thích tìm hiểu sách báo của học sinh lớp mình. Từ đó tạo ra thói quen đọc sách và nâng cao vốn hiểu biết về các môn học cũng như các thông tin giáo dục khác. - Tạo ra hộp thư “Điều em muốn nói”: Tôi hướng dẫn các em cách viết thư, viết tin nhắn gửi vào hộp thư “Điều em muốn nói” cho bạn cho cô giáo dưới nhiều nội dung và hình thức khác nhau. Các em biết chúc mừng bạn khi được nhiều lời khen, biết động viên bạn khi bạn buồn, vui cùng bạn khi bạn đạt giải trong các cuộc giao lưu, từ đó mối quan hệ bạn bè của các em ngày càng gần gũi hơn.
18. 16 - Khuyến khích các em tự viết ra những điều mình chưa đồng ý về việc làm, các ứng xử của ban cán sự lớp hoặc của bạn nào đó chứ không nói xấu bạn, không xa lánh bạn. Xây dựng tình bạn đẹp trong nhóm, lớp Giữa 2 tiết học, tôi thường tổ chức cho các em múa hát tập thể, biểu diễn văn nghệ, đọc thơ, trò chơi cho phù hợp với thời gian... Vào những lúc sinh hoạt 15 phút đầu giờ tôi thường hướng dẫn các em làm bình hoa, cắt gấp hoa, dây xúc xích đơn giản để trang trí góc học tập, ghi những bài học cần nhớ, sưu tầm tranh ảnh có liên quan đến các kiến thức được học. Qua đó các em được học hỏi những điều hay từ bạn mình Căn cứ vào thông tin đã tìm hiểu đầu năm, qua theo dõi và trao đổi với GV âm nhạc tôi nắm được khả năng của từng em nên tôi phân công vai diễn, Trò chơi giữa tiết học
19. 17 múa hát hoặc giao việc phù hợp với từng em, khuyến khích động viên các em tự tin bộc lộ năng khiếu của mình. Nhờ vậy, các tiết học chính khóa trở nên sôi nổi, các em rất hào hứng tham gia. Thông qua các hoạt động vui chơi, các em được trải nghiệm như trong cuộc sống thực, điều đó sẽ giúp các em lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kỹ năng sống một cách nhẹ nhàng, nhưng lại hiệu quả. Nhờ thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể và các trò chơi cho cả lớp nên các em trở nên rất tự tin, rất năng động sáng tạo. Điều quan trọng là tôi đã thực sự xây dựng được một môi trường học tập thân thiện, học sinh tích cực. Sĩ số của lớp tôi luôn đảm bảo, chất lượng học tập của học sinh ngày càng nâng cao. 2. 3. 4. Giải pháp thứ tư: Đa dạng các loại hình sinh hoạt lớp * Thông thường giờ sinh hoạt tập thể của các lớp hay cho học sinh tự nhận xét ưu, khuyết điểm bằng nhiều hình thức khác nhau như: Ban cán sự lớp nhận xét, cá nhân tự nhận xét. Nhưng tôi đã tạo điều kiện cho học sinh bày tỏ những suy nghĩ của mình qua một tuần học dưới nhiều hình thức và đa dạng các loại hình sinh hoạt. Không những tổ chức ở trong lớp mà còn tổ chức trong những khi lao động vệ sinh trường lớp hay trong khi tổ chức thăm nhóm gia đình học sinh... Qua đó, nắm được tâm tư, nguyện vọng của từng học sinh mà có những biện pháp giáo dục phù hợp. Ví dụ: - Sinh hoạt ngoại khóa, buổi lao động vệ sinh Từ đó tôi nắm bắt được tình hình của những học sinh trong lớp, làm cho các em cảm thấy thoải mái, hứng thú hơn khi tham gia hoạt động này. - Trong tiết sinh hoạt lớp, dưới sự điều hành của ban cán sự lớp, các nhóm tham gia nhận xét. Trong tuần qua có nhóm 4 vì một lý do nào đó mà chưa thực hiện đúng nội quy của lớp, để tránh tình trạng khi bị nhận xét các em trong nhóm 4 không bị ảnh hưởng, không tự ti khi nghe các bạn nhận xét, tôi đã cho nhóm 4 đi ra sân trường cùng cô vệ sinh, nhặt rác. Trong lúc cô trò cùng làm, cùng trò chuyện, từ đó tôi biết được nguyên nhân vì sao nhóm
20. 18 đó lại như vậy. Từ đó yêu cầu nhóm 4 cần phải khắc phục hơn trong tuần tới. Các nhóm còn lại thì qua trao đổi ban sự lớp tôi cũng nắm bắt được tình hình của từng nhóm, từng học sinh. Tiết sinh hoạt cùng nhóm 4 Ngoài ra trong tiết sinh hoạt lớp tôi còn lồng vào hoạt động thiết thực mà các em rất thích, đó là cho các em nói lên những tâm tư nguyện vọng của mình với bạn bè và cô giáo để từ đó tạo được mối quan hệ gần gũi, thân thiện trong lớp học. Bên cạnh đó, tôi còn tổ chức cho các em đọc sách báo ở góc thư viện riêng của lớp, tổ chức và hướng dẫn cho các em chơi các trò chơi dân gian, hướng dẫn học sinh thực hiện có hiệu quả hộp thư vui, chăm sóc bồn hoa cây cảnh của lớp được phân công. Nhằm tạo cho các em tâm thế thoải mái, thực sự mỗi ngày đến trường là một ngày vui, các em mạnh dạn, tự hào và cũng cảm thấy hạnh phúc bên tập thể lớp, qua đó giáo dục kỹ năng sống cho các em. 2. 3. 5. Giải pháp thứ năm: Kết hợp với đội, giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh. Việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho trẻ là một quá trình lâu dài và liên tục, diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan đến nhiều mối quan hệ