SKKN Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại Trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan

Nội dung tài liệu: SKKN Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại Trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan

1. A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn vấn đề để nghiên cứu: Trong xu thế phát triển và hội nhập, giáo dục và đào tạo luôn giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của xã hội nói chung và sự phát triển của mỗi cá nhân nói riêng. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã định hướng: Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hoá thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Tăng đầu tư cho phát triển sự nghiệp giáo dục. Xây dựng, phát triển, tạo môi trường và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậy truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước. Để thực hiện nhiệm vụ đó, giáo dục giữ vai trò quan trọng nhất. Trong quá trình triển khai thực hiện, phát triển giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiếu số là nhiệm vụ hết sức khó khăn của ngành. Việc nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giảm bớt chênh lệch chất lượng giáo dục giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng thuận lợi gặp rất nhiều khó khăn. Trong đó, để thực hiện thành công Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, bảo đảm chất lượng giáo dục các môn học và phẩm chất, năng lực người học, việc phát huy tính tích cực của học sinh, giúp các em tự giác chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng là điều vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, công tác giáo dục ở vùng dân tộc thiểu gặp một số khó khăn cơ bản nhất định. Một trong những thách thức quan trọng là học sinh đi học không chuyên cần, lơ đễnh trong học tập, có trường hợp bỏ học, không đến trường. Tình trạng học sinh đi học không chuyên cần, có nguy cơ bỏ học do nhiều nguyên nhân như điều kiện kinh tế, nhận thức về giáo dục chưa cao, khả năng tiếp thu bài chậm.... Năm học 2020-2021 tôi được điều chuyển đến nhận công tác tại trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan, tôi đã nắm tình hình trường lớp học sinh và nhận thấy được một số vấn đề nêu trên. Để thực hiện thành công Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc vận động học sinh đi học chuyên cần, chống hiện tượng bỏ học là vô cùng cần thiết. Bởi vì có thu hút học sinh đến trường chuyên cần, không bỏ học, thầy cô giáo mới có cơ hội để hướng dẫn, tổ chức, tạo điều kiện cho các em học tập theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực. Để thực hiện thành công nhiệm vụ năm học, tôi chọn nghiên cứu đề tài: "Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan”. 2. Đối tượng nghiên cứu:
2. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan Những biện pháp tạo môi trường giáo dục trong trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan, giúp học sinh yêu thích đến trường, duy trì sĩ số học sinh, tăng tỉ lệ chuyên cần. 3. Phạm vi nghiên cứu: Học sinh trường tiểu học Phùng Khắc Khoan, xã Ia Chim, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum. 4. Phương pháp tiến hành: - Nghiên cứu lý luận của đề tài bằng cách điều tra, thu thập dữ liệu, đánh giá hiện trạng thực tiễn, phân tích vấn đề, tổng hợp, khái quát hóa những dữ liệu, tài liệu, văn kiện, văn bản có liên quan đến đề tài. - Áp dụng các giải pháp trên thực tiễn nhà trường, đánh giá rút bài học kinh nghiệm. Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 1
3. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan B. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lí luận: Cả thế giới đang ngày càng hướng tới toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng trên mọi lĩnh vực như ngày nay, hội nhập để phát triển, hội nhập nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc thì giáo dục giữ vai trò quan trọng. Việc đầu tư nâng cao chất lượng giáo dục, hướng đến một nền giáo dục chất lượng cao là cần thiết để phát triển. Tuy nhiên, tình trạng học sinh đi học không chuyên cần, bỏ học là thách thức lớn nhất cho bảo đảm và nâng cao chất lượng, phát triển giáo dục. Các nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh đi học không chuyên cần, bỏ học xuất phát từ nhiều phía: bản thân học sinh, gia đình, xã hội và cả từ phía giáo viên, nhà trường. Khảo sát tình hình học sinh của nhà trường, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp khắc phục từ phía xã hội, gia đình và trong quá trình dạy học và giáo dục đối với cá nhân học sinh Mục tiêu của giáo dục là giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở. Môi trường giáo dục là toàn bộ điều kiện vật chất và tinh thần mà trong đó con người được giáo dục, được sống, lao động và học tập, được sử dụng nhằm tác động đến sự hình thành nhân cách của người học phù hợp với mục đích giáo dục đã quy định. Về bản chất của giáo dục là quá trình tổ chức môi trường học tập, hoạt động và giao lưu cho học sinh tại trường, gia đình, xã hội, nhằm giúp học sinh nhận thức đúng, tạo lập tình cảm và thái độ đúng, ham thích đến trường. Giáo dục trước hết là tổ chức tốt cuộc sống, tổ chức hoạt động và giao lưu cho học sinh tại trường. Bởi chỉ trong cuộc sống, trong hoạt động thông qua môi trường giáo dục để hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, thể hiện nguyên tắc giáo dục “Học đi đôi với hành”. Mục đích nghiên cứu lý luận, áp dụng thực tiễn, tổng kết về quá trình tạo môi trường học tập thân thiện, trường là nhà, thầy cô giáo là người thân, giúp học sinh ham thích đến trường, tăng tỉ lệ chuyên cần, chống nguy cơ bỏ học của học sinh vùng dân tộc thiểu số. Trên cơ sở những nghiên cứu, đề xuất và áp dụng những biện pháp giáo dục học sinh, thực hiện mục tiêu. 2. Cơ sở thực tiễn: 2.1. Thực trạng: Năm học 2020-2021 trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan có 4 điểm trường. Tổng số lớp học 13 lớp. Mỗi điểm trường có 01 lớp Một. Tổng số học sinh: 358 học sinh, Nữ: 169 em, HSDTTS: 356 em Nữ DT: 169 em. Tổng số CBQL, giáo viên nhà trường: 22 người. Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 2
4. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan a. Thuận lợi: - Nhà trường được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng bộ, chính quyền xã Ia Chim, sự phối hợp hỗ trợ của các ban ngành, đoàn thể, sự đồng lòng ủng hộ của thôn trưởng, già làng và đông đảo quần chúng nhân dân. - Nhà trường được sự chỉ đạo trực tiếp, cụ thể, thường xuyên của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Kon Tum. - Đội ngũ cán bộ, giáo viên của nhà trường trẻ, nhiệt tình, yêu nghề, có lập trường chính trị kiên định, phẩm chất đạo đức tốt; một số giáo viên là người dân tộc tại địa phương nên rất thuận lợi cho công tác giáo dục. - Nhận thức của xã hội về giáo dục và đào tạo được nâng lên, đời sống nhân dân được cải thiện nên đầu tư cho học hành ngày càng cao. - Những năm gần đây, quy mô trường, lớp trong vùng ngày càng phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh trong độ tuổi đến trường. b. Khó khăn: - Cảnh quan môi trường xung quanh của trường chưa thật sự “Xanh - sạch - đẹp”, thân thiện để thu hút học sinh đến trường. - Công tác chỉ đạo hoạt động dạy học: “Hoạt động trải nghiệm”(Lớp 1), “Hoạt động ngoài giờ lên lớp” (lớp 2 đến lớp 5) chưa nhiều. - Một số học sinh chưa yêu thích đến trường, đi học chưa thường xuyên. - Một số học sinh còn thụ động trong giờ giải lao, ít tham gia các hoạt động vui chơi trên sân trường. - Một số học sinh ít hứng thú tham gia các hoạt động trong lớp học. - Đội ngũ giáo viên cơ bản đáp ứng về số lượng, chất lượng ngày càng nâng cao nhưng việc đổi mới phương pháp dạy học của một số ít giáo viên vẫn còn nhiều hạn chế. * Bảng đo mức độ hứng thú đến trường của học sinh 3 tuần trong tháng 9/2020. Cụ thể như sau: Tuần 1 Tuần 3 Tuần 3 MỨC ĐỘ HỨNG THÚ TSHS SL % SL % SL % Rất thích đến trường 358 66 18,4% 65 18,2% 67 18,7% thích đến trường 358 107 29,9% 110 30,7% 111 31% Bình thường 358 132 36,9% 130 36,3% 127 35,5% Không thích đến trường 358 53 14,8% 53 14,8% 53 14,8% Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 3
5. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan * Thống kê tỉ lệ chuyên cần và các nguyên nhân học sinh đi học chưa chuyên cần 3 tuần trong tháng 9/2020 là 53 em. Cụ thể: Khối Có nguy cơ bỏ Tổng số Dân tộc Nữ Nữ DT Lớp học cao 1 11 11 5 5 2 6 6 2 2 3 8 8 5 5 4 12 12 3 3 1 5 16 16 6 6 1 Tổng cộng 53 53 21 21 2.2. Nguyên nhân học sinh đi học chưa chuyên cần: - Do mới được chuyển về công tác tại trường nên chưa có điều kiện tham mưu với hiệu trưởng trong việc tạo cảnh quan môi trường xung quanh “Xanh - sạch - đẹp”, thân thiện để thu hút học sinh đến trường. - Thời gian trong công tác quản lý tại trường còn ít nên chưa có điều kiện nhiều trong công tác chỉ đạo hoạt động dạy học: “Hoạt động trải nghiệm” (Lớp 1), “Hoạt động ngoài giờ lên lớp” (lớp 2 đến lớp 5) - Giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học, chưa quan tâm đến việc hình thành năng lực, phẩm chất cho học sinh. - Tuy sự đầu tư của nhà nước cho giáo dục trong vùng có tăng nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục. - Học sinh chưa nắm vững được kiến thức, kĩ năng cơ bản của bài học, lớp học đang học. Qua thống kê số liệu cho thấy nguyên nhân chủ yếu học sinh đi học không chuyên cần là do các em còn nhỏ, nhận thức về vai trò của việc học chưa đầy đủ. Môi trường học tập, sinh hoạt, vui chơi của trường chưa cuốn hút học sinh làm cho các em không thích đến trường, một số em hổng kiến thức nên chán học. Phương pháp dạy học của một số ít giáo viên còn đơn điệu, chưa phát huy tính tích cực của học sinh, chưa hấp dẫn các em đến trường, làm các em không ham thích đến trường. Ngoài ra còn có các nguyên nhân quan trọng khác như: Điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, nhận thức và sự quan tâm của phụ huynh với việc học tập chưa được đúng mức, sức khỏe không tốt..... Có học sinh do điều kiện đến trường khó khăn đã nằm trong nhóm nguy cơ cao có khả năng bỏ học. Bản thân tôi và giáo viên, nhân viên nhà trường đã nhận thức được nhiệm Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 4
6. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan vụ quan trọng của nhà trường trong việc khắc phục tình trạng học sinh đi học không chuyên cần, chống bỏ học. Từ nhận thức đó, đã xây dựng một hệ thống biện pháp quản lý cụ thể và tập trung chỉ đạo thực hiện. 3. Các biện pháp đã tiến hành: Từ những đặc trưng nêu trên của học sinh, để nâng cao chất lượng học tập học, nhất là hạn chế tỷ lệ học sinh đi học không chuyên cần, chống nguy cơ bỏ học, cần có những biện pháp giáo dục phù hợp nhất. Cụ thể như sau: 3.1. Biện pháp 1. Chú trọng đổi mới phong cách, nề nếp làm việc của cán bộ quản lý nhà trường và giáo viên: Cán bộ quản lí và đội ngũ giáo viên giữ vai trò quan trọng trong việc khắc phục tình trạng học sinh vắng học, bỏ học. Mỗi giáo viên phải có nhận thức sâu sắc, là lực lượng chủ chốt trong việc duy trì sĩ số, giảm thiểu tình trạng học sinh đi học không chuyên cần. Mỗi giáo viên nhận thức rõ trách nhiệm của mình để thực hiện được sự nghiệp đổi mới với đích cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường. Tôi nắm rõ các thông tin cụ thể về quá trình dạy học trong nhà trường, đời sống, tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của giáo viên, tình hình của học sinh, tình hình dạy học của giáo viên. Tham mưu với hiệu trưởng phân công việc cho từng người, từng bộ phận một cách cụ thể, xây dựng các quy định về khen thưởng, kỷ luật phù hợp với các quy định của nhà nước và tình hình thực tế của nhà trường, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của mỗi cá nhân, mỗi bộ phận một cách chính xác và khách quan. Thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, đề cao tính tập thể trong quản lý đi đôi với làm rõ trách nhiệm cá nhân, báo cáo tình hình và tham mưu với Hiệu trưởng chỉ đạo các nội dung công việc cụ thể. Tham mưu, chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập, tự học tập, bồi dưỡng của mình. Mỗi thầy giáo, cô giáo là một người thân thực sự của học sinh, tạo cho các em cảm giác yên tâm bên thầy cô của mình. Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 5
7. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan 3.2. Biện pháp 2. Tạo môi trường lớp học thân thiện: Nhà trường, gia đình và xã hội cùng có trách nhiệm trong việc nuôi dạy, giáo dục học sinh trở thành con ngoan, trò giỏi, thành những người có ích cho xã hội và là chủ nhân tương lai của đất nước. Các biện pháp phải mang tính đồng bộ giữa ba môi trường giáo dục, đồng thời phối hợp nhịp nhàng giữa các tổ chức có liên quan trong xã hội, có tính khả thi cao và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh góp phần vào việc quản lý được học sinh không chỉ ở trong nhà trường mà cả ngoài nhà trường về học tập, chống tình trạng nghỉ học. Bên cạnh đó tạo môi trường giáo dục tốt để học sinh phát triển nhân cách tốt, để bản thân các em thêm yêu trường yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó. Trang trí lớp học nhằm tạo môi trường thân thiện, thu hút các em học sinh thêm gắn bó, yêu thương mái trường, từ đó các em nhận thức được về cái đẹp và có ý thức gìn giữ trường lớp của mình sạch đẹp. Giáo viên vận động học sinh đi học chuyên cần phải đi vào thực tế để tìm hiểu đời sống người dân, nhất là phải vào những gia đình có học sinh học tìm hiểu thấu đáo nguyên nhân và đề ra biện pháp vận động học sinh trở lại lớp hiệu quả nhất. Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp ngoài công tác dạy học phải tổ chức tốt các hoạt động của lớp, liên hệ chặt chẽ với các giáo viên phân môn, Tổng phụ trách, với phụ huynh học sinh, với già làng, trưởng thôn để thực hiện giáo dục đạo đức học sinh, nâng cao kết quả học tập của học sinh, duy trì sĩ số, khắc phục tình trạng học sinh bỏ học. Tôi chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm nắm chắc tình hình học tập của từng học sinh, đến thăm nhà, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của các em, có biện pháp giúp đỡ, tuyên truyền vận động để gia đình và học sinh hiểu được tầm quan trọng của việc học. Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lập danh sách học sinh hay vắng học, nguyên nhân để theo dõi tình hình, có giải pháp triển khai. Chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm phối hợp với Tổng phụ trách tổ chức các hoạt động ngoài giờ phong phú, đa dạng, tạo không khí vui vẻ, hấp dẫn thu hút học sinh như tổ chức các giải thể thao, văn nghệ, các cuộc thi, trò chơi,... nhằm tạo cho học sinh hứng thú học tập, tạo bầu không khí đầm ấm trong nhà trường giúp học sinh nâng cao thành tích học tập. Thông qua các hoạt động tập thể, các hoạt động ngoài giờ, các hoạt động công tác xã hội, vui chơi giải trí, các em học sinh có thể thể hiện tính chủ động sáng tạo, tích cực và có tính tập thể cao. Mặt khác, việc tổ chức các hoạt động này cũng thu hút các em học sinh đến trường, rèn luyện tinh thần tập thể, đồng thời cũng là dịp để các em đưa lý thuyết học trên lớp vào thực tiễn, qua đó các em sẽ hăng hái, học tập tốt hơn, những em chán học sẽ cố gắng vượt qua chính khó khăn của bản thân và khắc phục khó khăn của gia đình trong học tập. Mỗi giáo viên xác định được tinh thần trách nhiệm, thực hiện đúng nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm quy định trong Điều lệ trường tiểu học. Bên cạnh Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 6
8. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan đó, mỗi giáo viên còn phát huy tinh thần trách nhiệm của một giáo viên nhân dân, coi học sinh như con. Không thiếu cảnh giáo viên lo cho học sinh khi các em ốm đau đột xuất, khi vào nhà thăm tìm hiểu hoàn cảnh gia đình các em và chia sẻ cùng các em trò chơi, việc nhà ...Giáo viên quan tâm đến các em học sinh khuyết tật, hướng dẫn các em học tập vừa với năng lực của các em, giúp các em hòa nhập cùng các bạn. Giáo viên đến nhà thăm và tập múa cho các em học sinh tại làng Plei Weh. Giáo viên thăm lớp, giúp đỡ và tham gia các hoạt động cùng học sinh Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 7
9. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan Trang trí lớp học thân thiện Biện pháp 3. Phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội trong công tác giáo dục học sinh: Tham mưu với Hiệu trưởng chỉ đạo Liên đội TNTP Hồ Chí Minh phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm và giáo viên phân môn trong các hoạt động. Đội TNTP Hồ Chí Minh triển khai hiệu quả các phong trào. Phối hợp tốt với Ban đại diện cha mẹ học sinh trong công tác vận động học sinh đi học chuyên cần. Kết hợp thống nhất với hội phụ huynh học sinh, vạch ra chương trình vận động tuyên truyền trong học sinh và gia đình học sinh. Trong giờ chào cờ tại các thôn, ban đại diện cha mẹ học sinh trường tham dự và có ý kiến trong vấn đề học tập, sự chuyên cần của học sinh. Ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp, của trường phối hợp với giáo viên chủ nhiệm kiên trì tuyên truyền, giáo dục, vận động phụ huynh và học sinh, tạo điều kiện giúp đỡ học sinh đi học đều. Nhà trường cần phát huy được vai trò tích cực chủ động khi xây dựng được một mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với các tổ chức, đoàn thể, các lực lượng xã hội ngoài nhà trường cùng quan tâm đến sự nghiệp giáo dục như Ban đại diện cha mẹ học sinh, Đảng ủy, chính quyền địa phương, các đoàn thể, các tổ chức xã hội. Giáo viên chủ nhiệm gắn bó, phối hợp với phụ huynh học sinh, các lực lượng xã hội, tổ chức ở địa phương thực hiện nhiệm vụ cùng chung tay chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, tạo môi trường học tập lành mạnh, có những điều kiện, những ưu điểm để học sinh gắn bó và đam mê học tập, rèn luyện, tránh tình trạng học sinh chán học. Thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục, huy động mọi nguồn lực thực hiện giáo dục. Thực hiện chỉ đạo của Hiệu trưởng, tôi đã tham thực hiện công tác vận động tài trợ để hỗ trợ học sinh như sách vở (100% học sinh có đủ mỗi em 1 bộ sách, đủ vở bút, dụng cụ học tập...); Vận động hỗ trợ 2 học sinh nhà xa trường mỗi em một xe đạp để đi học, giúp các em đi học chuyên cần hơn, tránh được Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 8
10. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan trường hợp các em bỏ học do nhà cách trường tương đối xa; Vận động hỗ trợ các em quần áo cũ, các hiện vật thực tế ... Lập danh sách học sinh có hoàn cảnh khó khăn để nhận học bổng của Hội khuyến học thành phố. Học sinh được nhận học bổng và nhận mũ bảo hiểm do Công ty Honda tài trợ Học sinh được nhận quà do các nhà hảo tâm tặng. Biện pháp 4. Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy-học: Xuất phát từ bối cảnh của thời đại, từ nhu cầu phát triển đất nước, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực để xác định mục tiêu giáo dục phổ thông, từ đó xác định yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực người học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá kết quả giáo dục. Theo đó, các phẩm chất chủ yếu cần được hình thành và phát triển ở người học bao gồm: Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm; và các năng lực cũng được Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 9
11. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan xác định bao gồm các năng lực cốt lõi (gồm năng lực chung: Tự chủ và tự học, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo; các năng lực chuyên môn: Năng lực ngôn ngữ, Năng lực tính toán, Năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội, Năng lực công nghệ, Năng lực tin học, Năng lực thẩm mỹ, Năng lực thể chất) và các năng lực đặc biệt (năng khiếu). Năng lực đó chỉ được hình thành và phát triển thông qua và bằng các hoạt động tự lực, tìm tòi, khám phá, sáng tạo trong học tập, thông qua các hình thức tương tác giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh. Mỗi học sinh có mức độ phát triển khác nhau. Giáo viên phải tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, khả năng làm việc theo nhóm rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. Một trong những nội dung đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới cách học của học sinh theo năng lực từng em, cố gắng làm cho học sinh được suy nghĩ nhiều hơn, hành động nhiều hơn, hợp tác học tập với nhau nhiều hơn, bày tỏ ý kiến của mình nhiều hơn. Tôi chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao nhận thức của giáo viên về các phương pháp dạy học, với từng nội dung bài, từng đối tượng học sinh chậm hoàn thành chương trình. Giáo viên tiếp cận với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, từ đó hiểu được nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học, hiểu và làm cho việc đổi mới phương pháp dạy học như là một nhu cầu tất yếu của mỗi giáo viên. Tạo cơ hội tối đa cho học sinh được tham gia một cách tích cực chủ động trong việc chiếm lĩnh tri thức. Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy học phân hóa, sát đối tượng, tôi chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch cụ thể, rõ ràng, chi tiết tới từng công việc, cách thức tiến hành như: Tổ chức hoạt động nghiên cứu, học tập, ứng dụng những lý luận, học hỏi về phương pháp dạy học mới thông qua học tập chuyên đề, tổ chức hội thảo, trao đổi kinh nghiệm, tổ chức nghiên cứu sách báo tạp chí.... Quy định và quản lý nề nếp và chất lượng các hoạt động của tổ chuyên môn, chú trọng đổi mới hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn: trao đổi giáo án, tìm hiểu những vấn đề khó, thảo luận đổi mới cách thiết kế bài học, trao đổi các tình huống dạy học theo hướng đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức dự giờ rút kinh nghiệm các tiết học theo hướng tích cực hóa và tăng cường mối quan hệ tương tác các hoạt động của học sinh. Tổ chức hoạt động dự giờ, trao đổi, học tập kinh nghiệm với những trường trong cụm để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả. Phụ đạo học sinh là một trong những biện pháp chuyên môn thực hiện theo "Đề án nâng cao chất lượng học sinh dân tộc thiểu số", góp phần quan trọng nâng cao kết quả học tập của học sinh, giúp học sinh chậm có thể theo kịp chương trình chung của lớp. Giúp học sinh nắm vững bài học trên lớp, tái hiện kiến thức, bù đắp những kiến thức hổng ở lớp dưới, hướng dẫn cho các em Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 10
12. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan phương pháp học tập phù hợp, giúp các em không mặc cảm về học lực của mình. Đây cũng là biện pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng học sinh đi học không chuyên cần do sợ không học được, bị thầy cô nhắc nhở... Chất lượng hiệu quả của hoạt động dạy học sẽ được nâng lên , hiệu quả của quá trình quản lý hoạt động dạy học phụ thuộc không nhỏ vào các biện pháp chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng học sinh. Xây dựng kế hoạch phụ đạo học sinh chưa hoàn thành chương trình vào kế hoạch năm học của nhà trường, của tổ chuyên môn và mỗi giáo viên. Mỗi giáo viên nắm chắc năng lực từng học sinh. Tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch phụ đạo học sinh, trao đổi kinh nghiệm phụ đạo trong các buổi sinh hoạt chuyên môn. Tôi chỉ đạo chặt chẽ, khoa học việc phân loại học sinh, kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm. Chỉ đạo giáo viên bộ môn phối hợp, thống nhất với giáo viên chủ nhiệm về nội dung, chương trình phụ đạo, chú trọng bù đắp kiến thức hổng và hướng dẫn cho học sinh những kỹ năng cơ bản của môn học, lồng ghép trong các tiết học của tất cả các môn nhưng chú trọng trong tiết Tiếng Việt và Toán. Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm theo dõi việc tham gia học của học sinh, đảm bảo các em tham gia chuyên cần. Tổng số tiết học được đánh giá đạt hiệu quả cao đã tăng lên 78%. Không có tiết học được đánh giá chưa đạt mục tiêu bài dạy, học sinh không hiểu bài. Học sinh tham gia vào các hoạt động học tập Biện pháp 5. Xây dựng môi trường học tập thân thiện: Tham mưu với Hiệu trưởng để có kế hoạch tham mưu với các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, các ban ngành đoàn thể, các tổ chức xã hội, hội cha mẹ học sinh, huy động các nguồn lực tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học. Quản lý và khai thác triệt để cơ sở vật chất - Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 11
13. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan trang thiết bị giáo dục nhằm nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường. Tăng cường cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, góp phần nâng cao nhận thức thẩm mỹ, tạo môi trường sư phạm lành mạnh, hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Xây dựng cơ sở vật chất tốt, trường lớp khang trang sạch đẹp, tạo tâm lý thoải mái tự tin cho giáo viên và học sinh, góp phần tích cực nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Tham mưu với Hiệu trưởng huy động các nguồn tài trợ từ cộng đồng để tăng cường cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học, xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị dạy học là cả một quá trình và phải có kế hoạch dài hạn. Trong tình hình cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của các trường đang thiếu thốn như hiện nay thì để khắc phục dần tình trạng thiếu trang thiết bị, đồ dùng dạy học, sách giáo khoa và tài liệu tham khảo, nhà trường đã xây dựng kế hoạch trang bị dài hạn và ngắn hạn, từ nguồn ngân sách được giao, tích cực tham mưu với cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, ngành giáo dục để hỗ trợ kinh phí. Hàng năm tham mưu với Hiệu trưởng chủ động tạo nguồn kinh phí qua việc vận động sự đóng góp của phụ huynh học sinh, sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm, giúp đỡ nhà trường để mua sắm, bổ sung sách vào tủ sách dùng chung, ủng hộ sách giáo khoa cũ cuối năm học... Đẩy mạnh phong trào làm đồ dùng dạy học, khuyến khích giáo viên tự làm đồ dùng dạy học và sử dụng triệt để trong việc dạy học hàng ngày bằng cách tổ chức các cuộc thi làm đồ dùng dạy học, lấy đó là một trong những tiêu chí để đánh giá giáo viên. Khuyến khích giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giảng như: soạn bài trên máy vi tính, giáo án điện tử, trình chiếu bài giảng powerpoint bằng máy chiếu Projector. Đặc biệt đối với chương trình sách giáo khoa mới hiện hành việc áp dụng công nghệ hiện đại vào dạy học là một yêu cầu bắt buộc. Khai thác cập nhật thông tin từ mạng Internet để giáo viên có tài liệu tham khảo bổ sung cho bài giảng và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ. Với việc vào cuộc quyết liệt như vậy, hầu như tiết nào giáo viên cũng sử dụng đồ dùng dạy học đơn giản, giúp tiết học tự nhiên hơn, học sinh hào hứng học, các em chiếm lĩnh tri thức dễ dàng, nhanh chóng, hứng thú hơn, đồng thời thúc đẩy quá trình nhận thức và khả năng tư duy của học sinh, khắc phục tình trạng học sinh bỏ học vì học chậm và không muốn đến trường, đến lớp. Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu của xã hội. Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp, hiệu quả. Làm cho học sinh cảm thấy “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” và việc học của học sinh cũng như việc dạy của thầy cô sẽ hiệu quả hơn. Xây dựng động cơ học tập cho học sinh, tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa nhà trường, giáo viên và học sinh, học sinh sẽ cảm Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 12
14. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan thấy gắn bó với trường lớp, góp phần hạn chế học sinh đi học không chuyên cần và hoàn thành phổ cập giáo dục. Cùng với Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn. Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh. Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên. Nhà vệ sinh sạch sẽ, phù hợp với cảnh quan trường học. Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân. Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập. Thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh. Nhà trường cần động viên khích lệ học sinh phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện, đặc biệt là khích lệ kịp thời đối với học sinh chậm khi các em có sự tiến bộ dù là rất nhỏ. Động viên giáo viên sưu tầm tài liệu, sách báo, tra cứu thông tin để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giảng dạy và học tập, nghiên cứu, đề xuất sáng kiến về đổi mới phương pháp dạy học. Khuyến khích, hướng dẫn học sinh giúp đỡ nhau trong học tập. Rèn cho các em có thói quen tự học. Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm. Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng chống tai nạn, kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội. Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh. Tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh. Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh. Các hoạt động văn nghệ, thể thao thu hút rộng rãi học sinh tham gia và phát huy tiềm năng văn hóa của địa phương. Yếu tố quyết định thành công của việc xây dựng môi trường học tập thân thiện, xây dựng động cơ học tập cho học sinh, tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa nhà trường, giáo viên và học sinh là lòng quyết tâm, nhận thức đầy đủ, tinh thần trách nhiệm cũng như năng lực giáo dục ngày càng được nâng cao. Bên cạnh đó cần có sự quyết tâm của mọi thành viên trong nhà trường, có sự ủng hộ và quan tâm của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương và sự tham gia tích cực của các lực lượng xã hội khác. Huy động các nguồn lực để từng bước giải quyết dứt điểm những yếu kém về cơ sở vật chất, đảm bảo cho các hoạt động và sinh hoạt của giáo viên, học sinh phù hợp với điều kiện kinh tế của địa phương. Cán bộ, giáo viên cần nắm vững và vận dụng các phong tục, tập quán văn hóa của địa phương để xây dựng được sự tin cậy, thân thiện giữa nhà trường với chính quyền, với nhân dân địa phương, giữa thầy cô giáo với học sinh, giữa học sinh Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 13
15. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan với học sinh, từ đó xây dựng động cơ học tập cho các em, giúp các em có hứng thú học tập, yêu trường yêu lớp. Trường là nhà, bạn bè, thầy cô giáo là người thân! 4. Kết quả thực hiện: Các biện pháp có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ thống các biện pháp. Biện pháp này là tiền đề, cơ sở của biện pháp kia, chúng bổ sung cho nhau và thúc đẩy nhau cùng hoàn thiện, cùng khắc phục tình trạng học sinh bỏ học. Muốn khắc phục tận gốc tình trạng học sinh đi học không chuyên cần, bỏ học, hiệu phó chuyên môn phải thực hiện một hệ thống các biện pháp toàn diện vừa mang tính chất hành chính vừa mang tính chất vận động thuyết phục. Các Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 14
16. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan biện pháp này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau trong quá trình quản lý. Do đó, không thể thực hiện từng biện pháp riêng rẽ, rời rạc, mà cần thực hiện một cách đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ để phát huy tác dụng của chúng. Các biện pháp nêu trên đều chung một mục đích là khắc phục tình trạng học sinh bỏ học. Để thực hiện tốt công tác duy trì sĩ số, chống hiện tượng học sinh bỏ học thì phải xây dựng được môi trường học tập thân thiện, mỗi thầy cô giáo phải là những người thân thiết của học sinh, trường lớp phải an toàn “Xanh Sạch - Đẹp” là nơi các em muốn đến, nơi các em có thể vui chơi học hành. Sự đồng lòng, hợp tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội sẽ xây dựng nên môi trường thân thiện, tác động đến ý chí và hành động của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, khắc phục tình trạng học sinh đi học không chuyên cần, có thể dẫn đến việc bỏ học. Thống kê tình hình chuyên cần của học sinh tháng 3 năm 2021: * Toàn trường không có học sinh vắng học 2 ngày trở lên mà không có lí do. * Số học sinh vắng học từ 2 buổi trở lên đều có lí do như: đau ốm, gia đình có việc quan trọng. Những trường hợp này gia đình học sinh chủ động liên hệ với giáo viên bằng cách gặp trực tiếp hoặc sử dụng điện thoại, có trường hợp sử dụng điện thoại nhờ của thôn trưởng. * Không có tình trạng học sinh nghỉ học dẫn đến nguy cơ bỏ học. * Bảng đo mức độ hứng thú đến trường của học sinh khảo sát trong tháng 3/2021. Cụ thể như sau: Tuần 1, tháng 3 Tuần 2, tháng 3 Tuần 3, tháng 3 MỨC ĐỘ HỨNG TSH THÚ S SL % SL % SL % Rất thích đến trường 358 121 33,8% 122 34,1% 122 34,1% thích đến trường 358 154 43,0% 153 42,7% 153 42,7% Bình thường 358 82 22,9% 82 22,9% 82 22,9% Không thích đến 358 1 0,3% 1 0,3% 1 0,3% trường Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 15
17. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan * Thống kê tỉ lệ của học sinh đi học chưa chuyên cần trong tháng 3/2021 là: Khối Có nguy cơ bỏ Tổng số Dân tộc Nữ Nữ DT Lớp học cao 1 0 0 0 0 2 1 1 0 0 3 2 2 1 1 4 2 2 0 0 5 4 4 1 1 Tổng cộng 9 9 2 2 C. PHẦN KẾT LUẬN 1. Ý nghĩa: Tôi thấy rằng các biện pháp đề xuất được thực hiện khá thành công, phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội, phù hợp với tâm sinh lý học sinh của trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan. Việc áp dụng biện pháp thành công mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp cho các em học sinh không phải sợ hãi khi đến trường. Ngược lại, các em được hào hứng, thích thu đi đến ngôi nhà với những bạn bè người thân của mình. 2. Tôi rút ra một số kết luận sau đây: Xã hội hóa giáo dục là cách làm giáo dục mang tính chiến lược. Đây là sự thể hiện quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước ta nhằm phát triển giáo dục. Sự nghiệp giáo dục không phải là của riêng Nhà nước, mà là sự nghiệp của toàn dân. Mọi người đều có nhiệm vụ chăm lo phát triển giáo dục về mọi mặt, tạo điều kiện và cơ hội để mọi người đều có thể được học tập, học tập suốt đời, tiến tới xây dựng cả nước thành một xã hội học tập. Cán bộ quản lý, giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm phải xác định nhiệm vụ, vai trò, tầm quan trọng của việc khắc phục tình trạng học sinh bỏ học là nâng cao chất lượng giáo dục, nâng cao dân trí tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực là người dân tộc thiểu số cho địa phương. Từ đó trong hoạt động hàng ngày và trong nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần quan tâm đến các đối tượng có khó khăn trong việc đi học cũng như có khả năng tiếp thu yếu kém để kịp thời giúp đỡ các em. Bản thân mỗi cán bộ quản lý và giáo viên phải nhận thức rõ vai trò và trách Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 16
18. SKKN: Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp học sinh dân tộc thiểu số ham thích đến trường, chống bỏ học tại trường tiểu học Phùng Khắc Khoan nhiệm của mình, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong công tác, không ngừng rèn luyện, học tập, trau dồi tri thức để nâng cao chất lượng của hoạt động dạy học, đặc biệt chú ý giúp đỡ những em có hoàn cảnh khó khăn, những em chưa hoàn thành nội dung học tập, những em gặp khó khăn trong học tập, nhằm thực hiện thành công nhiệm vụ vinh quang mà đảng và nhân dân tin tưởng giao phó. Trên đây là một số kinh nghiệm rút ra được qua trong quá trình công tác tại trường Tiểu học Phùng Khắc Khoan. Bản thân rất tâm đắc với những kinh nghiệm này, tuy nhiên đây chỉ là kinh nghiệm cá nhân, chắc chắn còn nhiều hạn chế, rất mong được sự đóng góp của các đồng chí lãnh đạo và đồng nghiệp để sáng kiến được hoàn thiện, góp phần duy trì sĩ số, nâng cao tỉ lệ chuyên cần, chống bỏ học cho học sinh nhà trường nói riêng, của toàn ngành nói chung. Ia Chim, ngày 19 tháng 3 năm 2021 Người viết Đinh Thế Hùng Người thực hiện: Đinh Thế Hùng 17