Bài giảng Ngữ văn Lớp 12 - Vợ chồng A Phủ

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 12 - Vợ chồng A Phủ

1. I. Tìm hiểu chung: 1/ Tác giả: - Tô Hoài là nhà văn lớn của văn học Việt Nam hiện đại. - Ông có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục tập quán của nhiều vùng miền khác nhau. - Sáng tác của ông diễn tả sự thật đời thường; lối trần thuật hóm hỉnh, sinh động.
2. 2/ Văn bản: a) Hoàn cảnh sáng tác “Vợ chồng A Phủ” in trong tập Truyện Tây Bắc, là kết quả chuyến đi thực tế của Tô Hoài cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc.
3. b) Tóm tắt tác phẩm - Mị, một cô gái xinh đẹp, yêu đời có khát vọng tự do, hạnh phúc bị bắt về làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra. - Lúc đầu Mị phản kháng nhưng dần dần Mị trở nên tê liệt về tinh thần, sống cam chịu, nhẫn nhục. - Đêm tình mùa xuân, Mị muốn đi chơi nhưng bị chồng Mị là A Sử trói đứng vào cột. - A Phủ vì đánh A Sử nên bị bắt phạt vạ và trở thành người ở trừ nợ cho nhà thống lí. - Vì để hổ vồ mất bò nên A phủ bị đánh, bị trói đứng chờ chết.
4. - Mị cắt dây trói cứu A Phủ, hai người bỏ trốn khỏi Hồng Ngài đến Phiềng Sa. - Mị và A Phủ nên vợ nên chồng, tham gia cách mạng giải phóng quê hương. II. Đọc hiểu văn bản: 1/ Nhân vật Mị a) Cuộc sống thống khổ * Trước khi về làm dâu: + Mị là cô gái trẻ đẹp, có tài thổi sáo: - Trai đến đứng nhẵn cả chân vách đầu buồng Mị. - Mị thổi sáo giỏi, thổi lá cũng hay như thổi sáo.
5. - Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị. + Mị là người hiếu thảo, tự trọng và có khát vọng tự do: Con nay đã biết cuốc nương làm ngô, con phải làm nương ngô giả nợ thay cho bố. Bố đừng bán con cho nhà giàu. * Khi về làm dâu - Vì món nợ truyền kiếp, Mị bị bắt về làm dâu gạt nợ. - Lúc đầu, Mị phản kháng quyết liệt: khóc hàng mấy tháng, định tự tử bằng lá ngón nhưng vì chữ hiếu nên đành quay trở lại nhà thống lí.
6. - Cuộc đời nô lệ khổ đau: + Nỗi đau về thể xác . Bị vắt kiệt sức lao động: Làm việc cả ngày lẫn đêm, khổ hơn trâu ngựa: hái thuốc phiện, giặt đay, xe đay, đi nương bẻ bắp, hái củi, bung ngô làm việc theo quán tính, thói quen bào mòn ý thức của Mị, biến Mị trở thành cái xác không hồn. . Bị đánh đập, trói đứng. + Nỗi đau về tinh thần: . Bị cúng trình ma, ràng buộc bởi thần quyền. . Giam mình trong căn buồng kín mít, tối tăm, mất hết ý thức về không gian, thời gian và cả sự tồn tại của chính mình.
7. - Thái độ của Mị: cam chịu nhẫn nhục: + Mị quen khổ rồi mất đi khao khát, hạnh phúc, niềm vui. + Mị tưởng mình là con trâu, con ngựa mất ý thức về bản thân. + Không còn nghĩ đến cái chết tinh thần đấu tranh bị dập tắt. + Mị không nói, lùi lũi như con rùa trong xó cửa, lúc nào cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi sống câm lặng, khép kín. Cuộc đời nô lệ tủi nhục đã làm cho Mị tê liệt về tinh thần, buông xuôi theo số phận.
8. b) Sức sống tiềm tàng và sự phản kháng mạnh mẽ * Diễn biến tâm trạng Mị trong đêm tình mùa xuân - Thời tiết: gió và rét rất dữ dội. - Hình ảnh, màu sắc: + Cỏ gianh vàng ửng + Những chiếc váy hoa sặc sỡ. + Trai gái, trẻ con tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn và nhảy. - Âm thanh: Tiếng sáo rủ bạn đi chơi vọng lại thiết tha, bổi hổi. Tiếng sáo biểu tượng cho tình yêu và khát vọng tự do, gắn liền với thời con gái trẻ trung xuân sắc của Mị.
9. Thiếu nữ Tây Bắc
10. Cuộc sống ở vùng cao Tây Bắc
11. Hẹn hò Tây Bắc
12. Không khí đón Tết náo nức đối lập với không gian sống và tâm trạng của Mị khiến sức sống trong Mị trỗi dậy. - Nghe tiếng sáo + Mị nhẩm theo bài hát của người đang thổi sáo, tâm trạng bồi hồi xúc động. + Mị uống rượu ừng ực để quên đi cuộc sống thực tại. Cơ thể Mị say nhưng tâm hồn Mị thức tỉnh sau bao năm tháng bị đọa đày. + Mị nhớ về quá khứ, thấy lòng phơi phới, vui sướng ý thức về thời gian, kỉ niệm sống dậy.
13. + Mị thấy mình còn trẻ, muốn đi chơi ý thức về thân phận; khao khát hạnh phúc, tự do. + Nhìn lại hiện tại phũ phàng, Mị thấy cô đơn, cay đắng nên muốn chết tinh thần đấu tranh đã được khơi dậy. + Mị bước vào buồng, thắp đèn lên như muốn thắp lên ánh sáng cho cuộc đời tăm tối, nhen nhóm hi vọng. + Mị quấn tóc, lấy váy hoa chuẩn bị đi chơi khát vọng tự do biến thành hành động sức sống trỗi dậy mạnh mẽ, quên hẳn sự có mặt của A Sử.
14. - Bị A Sử trói vào cột: + Mị đau khổ, chập chờn giữa quá khứ và hiện tại, không biết mình bị trói, vẫn sống với tiếng sáo, bồi hồi tha thiết, lúc mê lúc tỉnh. + Mị vùng bước đi nhưng bị dây trói thít chặt. Giai cấp thống trị chỉ có thể trói buộc thể xác chứ không thể dập tắt sức sống ở Mị. * Diễn biến tâm trạng Mị khi cứu A Phủ - Lúc đầu thấy A Phủ bị trói, Mị vẫn thản nhiên thổi lửa hơ tay vì nỗi đau của Mị quá lớn, tâm hồn đã chai sạn vì khổ đau.
15. - Khi nhìn thấy giọt nước mắt của A phủ, Mị thức tỉnh dần: + Mị nhớ lại trước đây mình cũng từng bị trói đứng, nước mắt chảy không lau được tự thương thân phận mình. + Nghĩ đến A Phủ cơ chừng chỉ đêm mai là chết Mị đồng cảm giai cấp, thương A Phủ cùng cảnh ngộ. + Mị nhận thức được tội ác của cha con thống lí Pá Tra bất bình, muốn phản kháng.
16. + Mị tưởng tượng khi A Phủ tự trốn thoát, Mị sẽ bị trói thay. Trong đầu Mị lúc này không phải là hình ảnh của A Phủ mà là cái chết của Mị khi A Phủ trốn đi. + Lòng thương người và khát vọng tự do thôi thúc Mị cắt dây trói cứu A Phủ và chạy theo A Phủ hành động bất ngờ nhưng tất yếu, thể hiện sức phản kháng mạnh mẽ, chống lại cường quyền và thần quyền để được sống tự do, hạnh phúc. Phân tích tâm lí sắc sảo, ngôn ngữ sinh động khắc họa đậm nét chân dung nhân vật Mị: một cô gái miền núi chịu nhiều cực nhục, khổ đau nhưng tiềm ẩn một sức sống bất diệt thể hiện giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.
17. 2/ Nhân vật A Phủ a) Số phận éo le - Mồ côi , không người thân. - Lao động giỏi nhưng nghèo không có được hạnh phúc riêng. - Đánh A Sử, A phủ bị làng phạt vạ, trở thành nô lệ không công cho nhà thống lí.
18. b) Phẩm chất tốt đẹp - Yêu tự do, khỏe mạnh, giỏi giang. - Gan bướng: dám đánh A Sử, bị hành hạ dã man vẫn quỳ chịu đòn im như tượng đá. - Để hổ vồ mất bò, bị trói tàn nhẫn: + Nhai đứt vòng dây mây phản kháng mạnh mẽ. + Khóc bế tắc. - Được Mị giải cứu, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy khao khát được sống, được tự do. A Phủ có đủ sức mạnh để vượt lên bất cứ hoàn cảnh nghiệt ngã nào.