Bài giảng Ngữ văn Lớp 11 - Chí Phèo (Phần 2)

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 11 - Chí Phèo (Phần 2)

1. CHÍ PHÈO Nam Cao 1
2. PHẦN 2: TÁC PHẨM: I.TÌM HIỂU CHUNG: *Xuất xứ: Truyện ngắn “Chí Phèo” thuộc đề tài người nông dân nghèo, in lại trong tập “Luống cày” (Hội văn học cứu quốc xuất bản, Hà Nội, 1946 2
3. *Nhan đề: - Nhan đề đầu tiên: “Cái lò gạch cũ” do Nam Cao đặt ->sự quẩn quanh bế tắc, biểu tượng sự tất yếu của hiện tượng Chí Phèo - Nhan đề thứ hai: “Đôi lứa xứng đôi” do NXB đặt-> mối tình kì lạ của Chí Phèo-thị Nở - Nhan đề thứ ba: “Chí Phèo” do Nam Cao đặt -> nổi bật chủ đề và thể hiện cốt truyện. 3
4. II.ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN: 1.Nhân vật Chí Phèo: a) Chí Phèo - người nông dân lương thiện: - Còn nhỏ: bị bỏ rơi bên cái lò gạch bỏ không, không cha không mẹ không họ hàng , không nhà cửa, được dân làng chuyền tay nuôi 4
5. - Lớn lên: làm canh điền cho lí Kiến + Tính tình hiền lành, thật thà, có lòng tự trọng (biết phân biệt được tình yêu chân chính và thói vụ lợi xấu xa của bà ba, kiếm sống bằng chính sức lao động của mình) + Có ước mơ thật giản dị : “ao ước có một gia đình nho nhỏ . sào ruộng làm‟‟ => Chí Phèo là một người nông dân nghèo lương thiện 5
6. b) Chí Phèo- thằng lưu manh - "con quỷ dữ ’’: Vì ghen tuông vô cớ, lí Kiến đã đẩy Chí Phèo vào tù. Ra tù, Chí Phèo thay đổi hoàn toàn về nhân hình và nhân tính: - Nhân hình: cái đầu trọc lóc, răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm, mặc quần nái đen với cái áo tây vàng ,ngực phanh đầy những nét chạm trổ, cả hai cánh tay cũng thế -> „„trông gớm chết‟‟ 7
7. - Nhân tính: + Triền miên trong cơn say, cứ rượu xong là Chí Phèo chửi tất cả (chửi trời, chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại, ). Đấy là do tâm trạng bất mãn, sự bất lực, bế tắc, cô đơn tột cùng khi Chí Phèo bị hầu hết người ở làng Vũ Đại loại ra khỏi cộng đồng người 8
8. + Càng ngày, Chí Phèo càng hung hãn, ngang ngược -> Chí Phèo trở thành “con quỷ dữ của làng Vũ Đại” => Bá Kiến, nhà tù thực dân, xã hội đã làm biến đổi nhân hình và nhân tính của Chí Phèo (Chí Phèo bị tha hóa) 9
9. c) Chí Phèo - bi kịch của người sinh ra là người nhưng không được làm người: - Cuộc gặp gỡ với thị Nở và sau trận ốm: Chí Phèo có dịp tỉnh rượu để nhìn lại cuộc đời mình cả trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Chí Phèo được sự yêu thương, chăm sóc chân thành của thị Nở nên tính người trong Chí thức tỉnh 11
10. (Chí Phèo được hưởng hương vị của bát cháo hành do thị Nở nấu- bát cháo tình nguyện, bát cháo tình người, bát cháo tình yêu mà lần đầu tiên Chí Phèo có được khiến cho Chí: ngạc nhiên, xúc động, vừa vui vừa buồn, ăn năn, hối hận, muốn làm người lương thiện, thấy thèm làm hòa với mọi người) -> Chí Phèo xem thị Nở là người mở đường, nối nhịp cầu cho Chí trở lại làm người lương thiện 12
11. - Chí Phèo bị thị Nở từ chối (thị Nở phải nghe theo lời bà cô của thị) - Chí Phèo rơi vào bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người: +Chí Phèo tuyệt vọng tìm đến rượu nhưng “càng uống lại càng tỉnh ra”, „„cứ thoang thoảng thấy hơi cháo hành‟‟- hơi ấm của tình người +Chí Phèo “ôm mặt khóc rưng rức” - thấm thía nỗi đau thân phận 13
12. -> Chí Phèo xách dao đi giết bá Kiến và tự sát (vì Chí Phèo nhận ra kẻ thù và không muốn trở lại cuộc sống thú vật) => Cái chết của Chí Phèo cho thấy niềm khao khát cháy bỏng được sống lương thiện của Chí Phèo, đồng thời cũng tố cáo xã hội thuộc địa phong kiến đã đẩy người nông dân lương thiện vào chỗ chết 14
13. 2.Giá trị: - Hiện thực: phản ánh một tình trạng nông dân bị tha hóa, mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ, giữa các thế lực ác bá ở địa phương - Nhân đạo: cảm thương sâu sắc trước cảnh người nông dân cố cùng bị lăng nhục; phát hiện và miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người nông dân ngay khi tưởng như họ biến thành thú dữ; niềm tin vào bản chất lương thiện của con người 15
14. III.TỔNG KẾT: 1.Nghệ thuật: - Xây dựng nhân vật: vừa điển hình, vừa có ý nghĩa tiêu biểu, vừa hết sức sống động, có cá tính độc đáo, gây ấn tượng mạnh - Kết cấu mới mẻ theo quy luật tâm lí - Cốt truyện hấp dẫn, tình tiết đầy kịch tính và luôn biến hóa, càng về cuối càng gây cấn với những tình tiết quyết liệt, bất ngờ 16
15. - Ngôn ngữ sống động, vừa điêu luyện, nghệ thuật vừa rất gần với lời ăn tiếng nói trong đời sống; giọng điệu phong phú và biến hóa, có sự đan xen lẫn nhau 2.Ý nghĩa văn bản: ‘‘Chí Phèo’’ tố cáo mạnh mẽ xã hội thuộc địa phong kiến tàn bạo đã cướp đi nhân hình và nhân tính của người nông dân lương thiện đồng thời nhà văn phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp của họ. 17