Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Tuần 1. Tiết 3: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Tuần 1. Tiết 3: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

1. TUẦN 1. TIẾT 3 HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ
2. \ Hoạt động giao tiếp của các bạn nhỏ
3. I.KHẢO SÁT NGỮ LIỆU? 1.Ngữ liệu 1: Tại hội nghị Diên Hồng
4. I.KHẢO SÁT NGỮ LIỆU? 1.Ngữ liệu 1: Hội nghị Diên Hồng Vua Trần trịnh trọng hỏi các bô lão: - Nước Đại Việt ta tuy là một nước nhỏ ở phương Nam nhưng luôn bị nước ngoài nhòm ngó. Tự cổ xưa đến giờ thật chưa có khi nào giặc mạnh và hung hãn như ngày nay. Chúng sẽ kéo sang năm mươi vạn quân, bảo rằng: “ Vó ngựa Mông Cổ đi đến đâu cỏ không mọc được ở chỗ ấy!”. Vậy nên liệu tính sao đây? Mọi người xôn xao tranh nhau nói: - Xin bệ hạ cho đánh!
5. I.KHẢO SÁT NGỮ LIỆU? 1.Ngữ liệu 1: Hội nghị Diên Hồng - Thưa chỉ có đánh! Nhà vua nhìn những khuôn mặt đẹp lồng lộng, hỏi lại một lần nữa: - Nên hòa hay nên đánh? Tức thì muôn miệng một lời: - Đánh! Đánh! Điện Diên Hồng như rung chuyển. Người người sục sôi. (Theo Lê Văn, Hội nghị Diên Hồng)
6. I.KHẢO SÁT NGỮ LIỆU? 1.Ngữ liệu 1: (tr 14 - SGK) a. Hoạt động giao tiếp được văn bản ghi lại diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào? Hoạt động giao tiếp của văn bản gồm nhân vật giao tiếp: Vua nhà Trần – các vị bô lão. ? Hai bên có cương vị và quan hệ với nhau như thế nào? - Vua: đứng đầu triều đình, cai quản đất nước, lo cho muôn dân - bề trên.
7. - Các bô lão: người đại diện cho trăm họ - bề dưới. b.Trong hoạt động giao tiếp trên, các nhân vật giao tiếp lần lượt đổi vai cho nhau như thế nào? Người nói tiến hành những hành động cụ thể nào, còn người nghe thực hiện những hành động tương ứng nào? Người nói và người nghe lần lượt đổi vai cho nhau:
8. + Vua Trần là người nói trước, với các hoạt động “trịnh trọng hỏi”, hỏi lại một lần nữa; khi đó các bô lão là người nghe, tiếp nhận câu hỏi của vua. - Sau đó, khi các bô lão đưa ý kiến với các hoạt động "xôn xao, tranh nhau nói" , "Xin bệ hạ cho đánh", "Thưa, chỉ có đánh"... và hành động: “tức thì, muốn miệng một lời : Đánh! Đánh!” thì vua Trần đổi vai là người nghe. - + . + .
9. c.Hoạt động giao tiếp trên diễn ra trong hoàn cảnh nào? (Ở đâu? Vào lúc nào? Khi đó ở nước ta có sự kiện lịch sử gì? - Địa điểm: tại điện Diên Hồng. - Thời gian: Vào thế kỉ XIII, khi giặc Nguyên - Mông đang đe dọa xâm chiếm bờ cõi nước ta. - Sự kiện lịch sử: Quân Nguyên Mông sang xâm lược Việt Nam lần thứ 2.
10. d.Hoạt động giao tiếp trên hướng vào nội dung gì? Nội dung: thảo luận tình hình đất nước đang bị ngoại xâm đe doạ và bàn kế sách đối phó. Nhà vua nêu tình hình đất nước và hỏi ý kiến các bô lão về cách đối phó.
11. e.Mục đích cuộc giao tiếp (hội nghị) là gì? Cuộc giao tiếp có đạt được mục đích không? - Mục đích: thống nhất ý chí và hành động để chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. - Mục đích giao tiếp đó đã đạt được một cách mĩ mãn.
12. 2.Ngữ liệu 2: Tổng quan văn học Việt Nam a.Thông qua văn bản đó, hoạt động giao tiếp diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào? - Các nhân vật giao tiếp: Người viết SGK và giáo viên, học sinh toàn quốc đều tham gia giao tiếp. - Đặc điểm: Họ có độ tuổi từ 65 trở xuống đến 15 tuổi. Từ giáo sư, tiến sĩ đến học sinh lớp 10 THPT.
13. b.Hoạt động giao tiếp đó được tiến hành trong hoàn cảnh nào? Nhà trường, có chương trình, có tổ chức, kế hoạch dạy học. c.Nội dung giao tiếp thuộc lĩnh vực gì? Về đề tài gì? Bao gồm những vấn đề cơ bản nào? - Thuộc lĩnh vực văn học sử. - Đề tài: Tổng quan văn học Việt Nam. - Vấn đề cơ bản: + Các bộ phận hợp thành nền VHVN. + Quá trình phát triển của VHVN.
14. + Con người Việt Nam qua văn học. d.Hoạt động giao tiếp thông qua văn bản đó nhằm mục đích gì? - Người viết cung cấp cho người đọc cái nhìn tổng quát về văn học Việt Nam. - Người đọc lĩnh hội một cách tổng quát về các vấn đề cơ bản của VHVN.
15. e.Phương tiện ngôn ngữ và cách thức tổ chức văn bản có đặc điểm gì nổi bật? - Dùng nhiều từ ngữ của ngành khoa học xã hội chuyên ngành Ngữ Văn. - Kết cấu mạch lạc, rõ ràng thể hiện tính mạch lạc và chặt chẽ.
16. CÁC HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP
17. II.THẾ NÀO LÀ HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ: 1.Khái niệm: HĐGT là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (dạng nói và dạng viết) nhằm thực hiện những mục đích về tình cảm, nhận thức, hoạt động. 2.HĐGT diễn ra hai quá trình: - Tạo lập văn bản: quá trình này do người nói, người viết thực hiện.
18. - Lĩnh hội văn bản: quá trình này do người đọc, người nghe thực hiện. 3.HĐGT bằng ngôn ngữ có sự chi phối của các nhân tố: - Nhân vật giao tiếp. - Hoàn cảnh giao tiếp. - Nội dung giao tiếp. - Mục đích giao tiếp. - Phương tiện và cách thức giao tiếp.