Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

1. I. NGÔN NGỮ SINH HOẠT 3. Luyện tập. Phát biểu ý kiến của mình về nội dung các câu sau. Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. “ Chẳng mất tiền mua”:ngôn ngữ là tài sản chung của cộng đồng,không mất tiền mua, ai cũng có thể sử dụng. “ Lựa lời”:Phải biết lựa chọn , dùng lời nói một cách có suy nghĩ, có ý thức, phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình. “ Vừa lòng nhau”: Tìm ra tiếng nói chung, không xúc phạm nhau, không a dua theo những điều sai trái. Khuyên chúng ta nói năng thận trọng và có văn hoá.
2. 3. Luyện tập. Phát biểu ý kiến của mình về nội dung các câu sau. *Vàng thì thử lửa thử than, Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời. “ Vàng”:là vật chất có thể thử bằng các phương tiện cho kết quả rõ ràng. “ Chuông”: Là vật chất có thể gõ hoặc thử bằng các phương tiện cho kết quả rõ ràng. “ Lời ngoan”:Phẩm chất năng lực không thể thử bằng các phương tiện vật chất như đo, gõ...mà phải “ thử lời”, tức là thông qua hoạt động giao tiếp bằng lời nói chúng ta có thể biết trình độ, nhân cách ,quan hệ...của người đó. Đó là căn cứ để đánh giá người đó” ngoan” hay “không ngoan” Đánh giá con người thông qua giao tiếp bằng lời.
3. Đoạn văn Trong đoạn trích dưới đây Ông Năm Hên đáp: ngôn ngữ sinh hoạt được biểu hiện ở dạng nào? Em - Sáng mai sớm, đi cũng không muộn. có nhận xét gì về việc dùng Tôi cần một người dẫn đường đến từ ngữ ở đoạn trích này ao cá sấu đó.Có vậy thôi! Chừng một giờ đồng hồ sau là xong chuyện! Sấu ở ao giữa rừng, tôi bắt nhiều rồi. Bà con cứ tin tôi. Xưa nay, bị sấu bắt là người đi ghe xuồng hoặc ngồi rửa chén dưới bến, có bao giờ sấu rượt người ta giữa rừng mà ăn thịt? Tôi đây không tài giỏi gì hết, chẳng qua là biết mưu mẹo chút ít, theo như người khác thì họ nói đó là bùa phép để kiếm tiền. Nghề bắt sấu có thể làm giầu được, ngặt tôi không mang thứ phú quới đó.... Cực lòng biết bao nhiêu khi nghe ở miền Rạch Giá, Cà Mau này có nhiều con rạch, ngã ba mang tên Đầu Sấu, Lưng Sấu, Bàu Sấu, sau này hỏi lại tôi mới biết đó là nơi ghê ghớm, hồi xưa lúc đất còn hoang. Rạch Cà Bơ He, đó là chỗ sấu lội nhiều, người Miên sợ không dám đi qua nên đặt tên như vậy, cũng như phá Tam Giang, truông nhà Hồ của mình ở ngoài Huế. (Theo Sơn Nam, Bắt sấu rừng U Minh Hạ)
4. Gợi ý trả lời: - Dạng ngôn ngữ sinh hoạt: dạng lời nói tái hiện. - Dùng nhiều từ ngữ địa phương Nam Bộ: quới (quý), chén (bát), ghe (thuyền nhỏ), rượt (đuổi), cực (đau). - Làm văn bản sinh động, mang đậm dấu ấn địa phương và khắc hoa được những đặc điểm riêng của nhân vật Năm Hên.
5. II. PHONG CÁCH NGÔN NGỮ 1.Tính cụ thể: xem lại ngữ liệu SGK trang 113 Tính cụ thể là: cụ thể về hoàn cảnh, về con người và cách nói năng, từ ngữ diễn đạt. 2. Tính cảm xúc: a. Mỗi người nói,mỗi lời nói đều biểu hiện thái độ, tình cảm qua giọng điệu. b.Những từ ngữ có tính khẩu ngữ và thể hiện cảm xúc rõ rệt như: gì mà, gớm c. Những kiểu câu giàu sắc thái cảm xúc: những lời gọi đáp trách mắng
6. 3. Tính cá thể: Lời nói là vẻ mặt thứ hai, diện mạo thứ hai của con người để phân biệt người này với người khác. III. LUYỆN TẬP: 1. Bài tập 1: - Tính cụ thể: Nghĩ gì đấy Th. ơi Thời gian: đêm khuya, không gian: núi rừng - Tính cảm xúc: thể hiện giọng điệu thân mật, những câu ghi vấn cảm thán “đừng trách quá Th. ơi!”
7. - Tính cá thể: Nét cá thể trong ngôn ngữ của nhật ký là ngôn ngữ của một người giàu cảm xúc, có đời sống nội tâm phong phú. 2. Bài tập 2: Trong hai câu ca dao, dấu ấn của phong cách ngôn ngữ được thể hiện: - Từ xưng hô: mình- ta, cô – anh. - Ngôn ngữ đối thoại: có nhớ ta chăng, Hỡi cô yếm trắng - Lời nói hằng ngày: mình về, ta về,
8. Hướng dẫn học tại nhà - Học thuộc phần ghi nhớ SGK / trang 114. - Hoàn thành các bài tập 1, 2, 3 – SGK trang127.