Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Cảnh ngày hè

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Cảnh ngày hè

1. Nguyễn Trãi
2. I. TÌM HIỂU CHUNG Hãy giới 1.Tập thơ “Quốc âm thi tập”: thiệu đôi - Là tập thơ bằng chữ Nôm, gồm nét về tập 254 bài -> là người đặt nền móng và mở đường cho sự phát triển của thơ “Quốc thơ ca tiếng Việt. âm thi - Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con người tập”? Nguyễn Trãi. + Anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân; + Nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, quê hương, con người, cuộc sống, - Nghệ thuật: thể thơ thất ngôn Đường luật, thể thơ thất ngôn Đường luật xen lục ngôn. - Tập thơ chia thành 4 phần: Vô đề, Môn thì lệnh, Môn hoa mộc, Môn cầm thú.
3. Nguyễn Trãi cùng Lê Lợi tham gia đánh giặc
4. Hãy nêu xuất xứ bài thơ “Cảnh ngày hè”? 2. Xuất xứ: Cảnh ngày hè là bài thơ số 43 - trích “Bảo kính cảnh giới” (Gương báu răn mình) thuộc phần Vô đề trong tập thơ “Quốc âm thi tập”.
5. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN 1. Vẻ đẹp rực rỡ của bức tranh thiên nhiên: Bức tranh thiên nhiên ngày hè được tác giả miêu tả bằng những chi tiết nào? Em có cảm nhận như thế nào về những chi tiết đó? * “Rồi / hóng mát / thuở ngày trường” - “Rồi”: rỗi rãi, rảnh rỗi. - “Hóng mát”: dạo chơi - “Ngày trường”: ngày dài - Nhịp thơ chậm (1 / 2 / 3): nhấn mạnh sự rảnh rỗi “bất đắc dĩ” của tác giả. Nhà thơ đang rảnh rỗi “bất đắc dĩ” nên có dịp hòa nhập với thiên nhiên, cuộc sống đời thường, bày tỏ tấm lòng với dân ,với nước.
6. * “Hoè lục đùn đùn tán rợp giương, Thạch lựu hiên/ còn phun thức đỏ, Hồng liên trì/ đã tiễn mùi hương” - Màu sắc: + “Hòe lục”: màu xanh của lá cây Cây hòe và hoa hòe hòe“Thạch lựu - đỏ”: + màu đỏ của hoa lựu + “Liên hồng”: màu hồng của hoa sen màu sắc chủ đạo, nổi bật.
7. - Hình ảnh: + Cây hòe – đùn đùn tán xòe rộng, vươn lên như giương ô tạo bóng mát trong ngày hè oi bức. + Cây lựu bên hiên – phun thức đỏ: hoa màu đỏ + Hồng liên trì – tiễn mùi hương: vẫn còn ngát mùi hương (Nhịp thơ 3/4, động từ mạnh) cảnh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống. Hoa lựu Hoa sen
8. Cảm nhận tinh tế + hình ảnh gợi tả bức tranh ngày hè được miêu tả chân thực sinh động và tràn đầy sức sống với hình ảnh của một cuộc sống thanh bình, yên ả tình yêu thiên nhiên của Nguyễn Trãi. 2. Vẻ đẹp thanh bình của bức tranh đời sống con người: “Lao xao chợ cá làng Ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương” Bức tranh đời sống được tác giả miêu tả bằng những âm thanh, hình ảnh nào? Những âm thanh, hình ảnh đó gợi lên được điều gì?
9. - Âm thanh: + “Lao xao - chợ cá” + “Dắng dõi – cầm ve” (từ láy, đảo ngữ) nhấn mạnh âm thanh đặc trưng, quen thuộc, bình dị của cuộc sống thanh bình. Buổi chiều hè vùng quê nhộn nhịp, yên bình tình yêu cuộc sống.
10. 3. Niềm khát khao cao đẹp: “Dẽ có Ngu cầm đàn môt tiếng, Dân giàu đủ, khắp đòi phương” Niềm khát cao đẹp của nhà thơ trong hai câu thơ cuối là gì? Bằng biện pháp nghệ thuật gì?
11. - “Dẽ có”: (từ cổ) lẽ ra, phải có (chưa có) - “Ngu cầm”: (điển tích) Nguyễn Trãi mong muốn nhân dân được ấm no, hạnh phúc “dân giàu đủ” nhưng đó phải là hạnh phúc cho tất cả mọi người, mọi nơi “khắp đòi phương”. - Câu thơ cuối: (6 chữ - lục ngôn) ngắn gọn đây chính là điểm kết tụ của hồn thơ Ức Trai – nhà thơ luôn trăn trở trước cuộc sống của nhân dân. Dân giàu nước mạnh chính là mục đích sống suốt đời của anh hùng Nguyễn Trãi.
12. III. TỔNG KẾT Nêu những biện pháp nghệ thuật đặc sức trong bài thơ? Nêu ý nghĩa văn bản? 1. Nghệ thuật - Hệ thống ngôn từ giản dị, tinh tế xen lẫn từ Hán Việt và điển tích. - Sử dụng từ láy độc đáo: đùn đùn, lao xao, dắng dỏi,... 2. Ý nghĩa văn bản Tư tưởng xuyên suốt sự nghiệp sáng của Nguyễn Trãi – tư tưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân -được thể hiện qua những rung động trữ tình dạt dào trước cảnh thiên nhiên ngày hè.