10 Đề ôn thi tuyển sinh Lớp 10 môn Ngữ văn - Năm 2021

Nội dung tài liệu: 10 Đề ôn thi tuyển sinh Lớp 10 môn Ngữ văn - Năm 2021

1. TÀI LIỆU ÔN TUYỂN SINH 10 Đề 1: I. Phần đọc – hiểu Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi: Điều gì là quan trọng? Chuyện xỷ ra tại một trường trung học. Thầy giáo giơ cao một tờ giấy trắng, trên đó có một vệt đen dài và đặt câu hỏi với học sinh: Các em có thấy gì không? Cả phòng vang lên câu trả lời: - Đó là một vệt đen. Thầy giáo nhận xét: - Các em trả lời không sai. Nhưng không ai nhận ra đây là một tờ giấy trắng ư? Và thầy kết luận: - Có những người thường chú tâm đến những lỗi lầm nhỏ nhặt của người khác mà quên đi những phẩm chất tốt đẹp của họ. Khi phải đánh giá về một sự việc hay một con người, thầy mong các em đừng chú trọng vào vệt đen mà hãy nhìn ra tờ giấy trắng với nhiều mảng sạch mà ta có thể viết lên đó những điều có ích cho đời. (Trích “Quà tặng cuộc sống” – Dẫn theo Câu 1: Xác định PTBĐ chính? Câu 2: - Thế nào là dẫn trực tiếp, dẫn gián tiếp? - Cho biết cách trích dẫn ở phần in đậm? Câu 3: Em hiểu thế nào về câu nói: “Có những người thường chú tâm đến những lỗi lầm nhỏ nhặt của người khác mà quên đi những phẩm chất tốt đẹp của họ.”? Câu 4: Từ ngữ liệu trên, em rút ra bài học gì? II. Làm văn Câu 1 (NLXH): Từ ngữ liệu ở phần Đọc – hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về lời khuyên của thầy giáo: “Khi phải đánh giá về một sự việc hay một con người, thầy mong các em đừng chú trọng vào vệt đen mà hãy nhìn ra tờ giấy trắng với nhiều mảng sạch mà ta có thể viết lên đó những điều có ích cho đời.” Câu 2 (NLVH): Cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật Phương Định trong “Những ngôi sao xa xôi” – Lê Minh Khuê. Đề 2: I. Phần đọc – hiểu Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi: Ước mơ bây giờ là đánh thắng giặc Mỹ, là Độc lập, Tự do của đất nước. Mình cũng như những thanh niên khác đã lên đường ra tiền tuyến và tuổi trẻ qua đi giữa tiếng bơm rơi 1
2. đạn nổ. Tuổi trẻ của mình đã thấm đượm mồ hôi, nước mắt, máu xương của những người đang sống và những người đã chết. Tuổi trẻ của mình đã cứng cáp trong thử thách gian lao của chiến trường. Tuổi trẻ của mình cũng đã nóng rực vì ngọn lửa căm thù đang ngày đêm hun đốt. Và gì nữa, phải chăng mùa xuân của tuổi trẻ cũng vẫn thắm đượm thêm vì màu sắc của mơ ước và yêu thương vẫn ánh lên trong những đôi mắt nhìn mình. Một đôi mắt đen thâm quầng vì thức đêm nhưng bao giờ đến với mình cũng là niềm vui và sôi nổi. Một đôi mắt long lanh dưới hàng mi dài cũng vậy, bao giờ cũng đến với mình tha thiết tin yêu. Và đôi mắt tinh ranh của một người bạn gái nhìn mình như hiểu hết, như trao hết niềm tin. Th. ơi! Đó phải chăng là hạnh phúc mà chỉ Th mới được hưởng mà thôi? Hãy vui đi, hãy giữ trọn trong lòng niềm mơ ước và để màu xanh của tuổi trẻ ngời rạng mãi trong đôi mắt và nụ cười nghe Thùy! (Trích Nhật kí Đặng Thùy Trâm, NXB Hội Nhà văn, 2005). Câu 1: Xác định các PTBĐ chính trong văn bản trên? Câu 2: Tại thời điểm viết những dòng nhật kí trên, tác giả ước mơ điều gì? Câu 3: Hãy xác định và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật chủ yếu trong những câu văn in đậm? Câu 4: - Nêu các điều kiện cần thiết để sử dụng hàm ý. - Đặt một câu trả lời có hàm ý không đồng ý với nội dung câu hỏi: Bạn có thấy lớp Nam đá bóng giỏi không ? II. Làm văn Câu 1 (NLXH): Từ ngữ liệu ở phần Đọc – hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự lạc quan trong cuộc sống. Câu 2 (NLVH): Cảm nhận vẻ đẹp của Vũ Nương trong “Chuyện người con gái Nam Xương” – Nguyễn Dữ. Từ đó, hãy trình bày suy nghĩ về thân phận người phụ nữ trong XHPK. Đề 3: I. Phần đọc – hiểu Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi: Không có gì tự đến đâu con Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa Hoa sẽ thơm khi trải qua nắng lửa Mùa bội thu trải một nắng hai sương. Không có gì tự đến, dẫu bình thường Phải bằng cả đôi tay và nghị lực. Như con chim suốt ngày chọn hạt 2
3. Năm tháng bao dung nhưng khắc nghiệt lạ kỳ. (Không có gì tự đến đâu con – Nguyễn Đăng Tấn) Câu 1: Xác định PTBĐ chính của đoạn thơ? Câu 2: Chỉ ra biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ? Câu 3: Em hiểu như thế nào về câu thơ: “Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa”? Câu 4: Thế nào là thành phần biệt lập cảm thán? Hãy viết một câu có sử dụng thành phần biệt lập cảm thán? II. Làm văn Câu 1 (NLXH): Từ ngữ liệu ở phần Đọc – hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về nghị lực của con người trong cuộc sống. Câu 2 (NLVH): Cảm nhận về vẻ đẹp chung của các cô gái thanh niên trong “Những ngôi sao xa xôi” – Lê Minh Khuê. ĐỀ 4: I. Phần đọc – hiểu Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi: CẬU BÉ VÀ CÂY SI GIÀ Bờ ao đầu làng có một cây si già. Thân cây to, cành lá xum xuê, ngả xuống mặt nước. Một cậu bé đi ngang qua, sẵn con dao nhọn trong tay, cậu hí hoáy khắc tên mình lên thân cây. Cây đau điếng, nhưng cố lấy giọng vui vẻ, hỏi cậu: - Chào cậu bé. Tên cậu là gì nhỉ? - Cháu tên là Ngoan. - Cậu có cái tên mới đẹp làm sao! - Mắt cậu bé sáng lên. Cậu nói: - Cảm ơn cây. - Này, vì sao cậu không khắc tên lên người cậu? Như teh61 có phải tiện hơn không? – Cây hỏi. - Cậu bé rùng mình, lắc đầu: - Đau lắm, cháu chịu thôi! - Vậy, vì sao cậu lại bắt tôi nhận cái điều mà cậu không muốn? (Theo Quà tặng cuộc sống) Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính? Dấu hiệu nhận biết? Câu 2: Gạch chân và gọi tên TPBL có ở hai câu sau: - Này, vì sao cậu không khắc tên lên người cậu? - Như thế có phải tiện hơn không? – Cây hỏi Câu 3: Thông điệp mà nhà văn muốn gửi đến người đọc là gì? Câu 4: - Thế nào là lời dẫn trực tiếp, lời dẫn gián tiếp? - Hãy cho biết những lời nói của cậu bé và cây trong văn bản trên là lời dẫn gì? II. Làm văn Câu 1 (NLXH): Từ ngữ liệu ở phần Đọc – hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về việc biết tôn trọng người khác trong cuộc sống. 3
4. Câu 2 (NLVH): Cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên trong “Lặng lẽ Sa Pa” – Nguyễn Thành Long. Từ nhân vật anh thanh niên, hãy trình bày suy nghĩ về lối sống đẹp của tuổi trẻ hiện nay. Đề 5: I. Phần đọc – hiểu Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi: COVID – 19 KHIẾN NHIỀU NGƯỜI CẢM NHẬN RÕ HƠN GIÁ TRỊ GIA ĐÌNH Tính đến 9h ngày 25/6, thế giới ghi nhận 9.503.073 người mắc Covid tại 215 quốc gia, vùng lãnh thổ; 483.677 người tử vong. Đại dịch Covid – 19 đã tác động đến mọi mặt của đời sống với nhiều nỗi lo toan từ sức khỏe đến kinh tế Mấy tháng chống chọi với Covid – 19 khiến không ít người đứng ngồi không yên trong lo sợ. Tuy nhiên, nếu nhìn ở một khía cạnh khác, dịch bệnh cũng khiến nhiều người nhận ra và thấu hiểu hơn những giá trị mà bấy lâu cuộc sống lo toan, bộn bề khiến họ có phần lãng quên. Nhiều nước, nhiều tổ chức phát động chiến dịch Ở nhà vẫn vui kêu gọi mọi người ở nhà và chia sẻ những câu chuyện khoảnh khắc vui vẻ, tích cực trong thời gian ở nhà làm việc. Chưa bao giờ, trên các trang mạng xã hội, những câu chuyện tích cực lại được nhiều ông bố, bà mẹ chia sẻ rộn ràng đến vậy. Con cái chăm làm việc nhà, học được nhiều kĩ năng sống, gia đình gần nhau hơn. Trên các trang mạng xã hội cũng xuất hiện nhiều hơn những bữa cơm ấm cúng được mọi người chia sẻ, mang theo thông điệp tích cực, lạc quan. Sợi dây gắn kết yêu thương cũng được bền vững hơn khi mà họ đã xích lại gần nhau, có trách nhiệm với nhau, sẻ chia và cùng nhau gánh vác mọi niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống (Nhu Thụy – theo UN, Guardian, NYT, Báo Phụ nữ Việt Nam số 77 ngày 26/6/2020) Câu 1: Xác định PTBĐ chính của văn bản trên? Câu 2: Các con số trong câu: “Tính đến 9h ngày 25/6, thế giới ghi nhận 9.503.073 người mắc Covid tại 215 quốc gia, vùng lãnh thổ; 483.677 người tử vong.” Nói lên đặc tính gì của đoạn trích? Câu 3: Nêu các chiến dịch và hoạt động được thực hiện khi mọi người ở nhà chống dịch? Câu 4: Thế nào là khởi ngữ? Đặt một câu nói về tình cảm gia đình có dùng khởi ngữ. II. Làm văn Câu 1 (NLXH): Từ ngữ liệu ở phần Đọc – hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của gia đình trong cuộc sống của mỗi con người. Câu 2 (NLVH): Phân tích tình cha con sâu nặng của ông Sáu và bé Thu trong “Chiếc lược ngà” – Nguyễn Quang Sáng. ĐỀ 6 I. ĐỌC HIỂU (3 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu : Dòng sông mới điệu làm sao Nắng lên mặc áo lụa đào thướt tha Trưa về trời rộng bao la 4
5. Áo xanh sông mặc khác nào mới may Chiều chiều thơ thẩn áng mây Cài lên màu áo hây hây ráng vàng Đêm thêu trước ngực vầng trăng Trên nền nhung tím trăm ngàn sao lên ... (Trích "Dòng sông mặc áo" - Nguyễn Trọng Tạo) Câu 1. (0.5 điểm). Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. (0.5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt của bài thơ. Câu 3. (1 điểm). Bài thơ miêu tả vẻ đẹp của dòng sông qua các thời điểm nào? Tác dụng? Câu 4. (1 điểm). Bài thơ sử dụng chủ yếu biện pháp nghệ thuật nào? Hãy chỉ rõ các từ ngữ thể hiện biện pháp nghệ thuật đó. II. LÀM VĂN (7.0 điểm). Câu 1: (2.0 điểm) Viết đoạn văn (khoảng một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của sự đoàn kết trong cuộc sống. Câu 2: (5.0 điểm) Phân tích đoạn thơ sau, trích “Đồng chí” - Chính Hữu: “Quê hương anh nước mặn, đồng chua Giếng trước gốc đa nhớ người ra lính, Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh Anh với tôi đôi người xa lạ Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi. Tự phương trời chẳng hạn quen nhau, Áo anh rách vai Súng bên súng, đầu sát bên đầu, Quần tôi có vài mảnh vá Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ. Miệng cười buốt giá Đồng chí! Chân không giày Ruộng nương anh gửi bạn thân cày Thương nhau tay nắm lấy bàn tay." Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay (Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, trang 128, 129) Từ đó, nêu cảm nhận về ý nghĩa của tình đồng chí trong hoàn cảnh kháng chiến gian khổ. 5
6. Đề 7 I. ĐỌC HIỂU : (3 điểm ) Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu: “Học vẫn chỉ là một phần trong quá trình học hỏi mà thôi. Thông qua học hỏi, bạn sẽ đạt được nhiều thứ hơn: hình thành tính cách, mở mang trí tuệ, học cách tôn trọng người khác và khiêm tốn hơn, bởi vì càng học hỏi bạn càng hiểu rằng kho tàng kiến thức là vô tận. Và bạn có thể học hỏi nhiều thứ từ mọi người chung quanh, từ mỗi trải nghiệm, hay những khó khăn, giông tố cuộc đời.” (Theo Cho đi là còn mãi, Azim Jamal & Harvey McKinnon) Câu 1. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn trích? (0.5 điểm) Câu 2. Tìm một phép liên kết câu, xác định từ ngữ thực hiện phép liên kết ấy được sử dụng trong đoạn trích? (1.0 điểm) Câu 3. Trong đoạn trích trên, em hãy chọn một ý kiến và lí giải vì sao em đồng ý hoặc không đồng ý với ý kiến đó? (1,5 điểm) II. LÀM VĂN: (7 điểm) Câu 1: (2đ) Viết một đoạn văn khoảng 1 trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng học đối phó của một số học sinh hiện nay Câu 2: (5đ) Phân tích bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh. ---Hết--- Đề 8 I. ĐỌC HIỂU : (3 điểm ) Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4: Bạn có thể không thông minh bẩm sinh nhưng bạn luôn chuyên cần và vượt qua bản thân từng ngày một. Bạn có thể không hát hay nhưng bạn là người không bao giờ trễ hẹn. Bạn không là người giỏi thể thao nhưng bạn có nụ cười ấm áp. Bạn không có gương mặt xinh đẹp nhưng bạn rất giỏi thắt cà vạt cho ba và nấu ăn rất ngon. Chắc chắn, mỗi một người trong chúng ta đều được sinh ra với những giá trị có sẵn. Và chính bạn, hơn ai hết, trước ai hết, phải biết mình, phải nhận ra những giá trị đó. (Trích Bản thân chúng ta là giá trị có sẵn - Phạm Lữ, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, 2012, tr.24) Câu 1 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra thành phần biệt lập trong câu: Chắc chắn, mỗi một người trong chúng ta đều được sinh ra với những giá trị có sẵn. Câu 3 (1,0 điểm). Nêu tên một biện pháp tu từ có trong những câu in đậm. Câu 4 (1,0 điểm). Nội dung chính của đoạn trích trên là gì? II. LÀM VĂN: (7 điểm) Câu 1: (2đ) Viết đoạn văn (khoảng 1 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về vấn đề: Cần biết quý trọng thời gian. Câu 2: (5đ) Phân tích đoạn thơ sau, trích Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải. Liên hệ với hoàn cảnh sáng tác bài thơ để nhận xét ngắn gọn về tư tưởng của tác giả. 2
7. Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng. Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao (Ngữ văn 9, Tập hai, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.55, 56 3
8. ---Hết--- Đề 9 I. ĐỌC HIỂU : (3 điểm ) Đọc kĩ ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi nêu bên dưới: “Có phải chúng ta đang ngày càng ít nói với nhau hơn. Chúng ta gặp nhau qua YM, tin nhắn, chúng ta đọc blog hay những câu status trên Facebook của nhau mỗi ngày, chúng ta những tưởng đã hiểu hết, hiểu hết về nhau mà không cần thốt lên lời. Có phải vậy chăng? Có phải chúng ta cũng như loài cá heo có thể giao tiếp với nhau bằng sóng siêu âm. Tiếng nói của con người dùng để làm gì nếu không phải để thổ lộ, để giãi bày, để xoa dịu. Nếu muốn được hiểu thì phải được lắng nghe. Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã. Vậy thì còn ngần ngừ chi nữa, hãy nói với nhau đi. Nói với ba, với mẹ, với anh chị, với em, với bạn bè... Đừng chat, đừng email, đừng post lên Facebook của nhau, hãy chạy đến gặp nhau, hay ít nhất hãy nhấc điện thoại lên, thậm chí chỉ để gọi nhau một tiếng “ ơi!” dịu dàng!”. (Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, tr.48-49) Câu 1: (0,5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính của ngữ liệu trên. Câu 2: (0,5 điểm) Tìm câu hỏi tu từ trong ngữ liệu trên? Dụng ý của tác giả khi sử dụng câu hỏi đó? Câu 3: (1,0 điểm) Chỉ ra hai phép liên kết về hình thức có trong ngữ liệu. Câu 4: (1,0 điểm) Nhà văn muốn nhắn gửi đến chúng ta điều gì thông qua đoạn văn trên? (Học sinh trả lời không quá 5 dòng). II. LÀM VĂN: (7 điểm) Câu 1: (2đ) Viết đoạn văn (khoảng 1 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về giá trị của sự thất bại. Câu 2: (5đ) Cảm xúc của nhà thơ qua hai đoạn thơ sau, trích “Viếng lăng Bác” – Viễn Phương: “Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi Mà sao nghe nhói ở trong tim! Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”. (Ngữ văn 9, tập hai, Nxb GD VN 2010, tr.58, 59) 4
9. Đề 10 I. ĐỌC HIỂU : (3 điểm ) Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới: MUỐI Một chàng trai trẻ đến xin học một ông giáo già. Anh ta lúc nào cũng bi quan và phân nàn về mọi khó khăn. Đối với anh, cuộc sống chỉ có những nỗi buồn, vì thế học tập cũng chẳng hứng thú hơn gì. Một lần, khi chàng trai than phiền về việc mình học mãi mà không tiến bộ, người thầy im lặng lắng nghe, rồi đưa cho anh một thìa muối thật đầy và một cốc nước nhỏ. - Con cho thìa muối này hòa vào cốc nước, rồi uống thử đi! Lập tức chàng trai làm theo rồi uống thử, cốc nước mặn chát. Người thầy lại dẫn anh ra một hồ nước gần đó và đổ một thìa muối đầy xuống nước. - Bây giờ con nếm thử nước ở trong hồ đi! - Nước trong hồ vẫn vậy thôi, thưa thầy. Nó chẳng hề mặn chút nào - chàng trai nói khi múc một ít nước dưới hồ và nếm thử. Người thầy chậm rãi nói: - Con của ta, ai cũng có lúc gặp khó khăn nó giống như thìa muối này thôi. Nhưng mỗi người hòa tan nỏ theo một cách khác nhau. Những người có tâm hồn rộng mở giống như một hồ nước, thì nỗi buồn không làm họ mất đi niềm vui và sự yêu đời. Nhưng với những người tâm hồn chỉ nhỏ như một cốc nước, họ sẽ tự biến cuộc sống của mình trở thành đắng chát và chẳng bao giờ học được điều gì có ích cho bản thân mình! (Hạt giống tâm hồn, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, 2007) Câu 1: (0,5 điểm) Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì? Câu 2: (0,5 điểm) - Nước trong hồ vẫn vậy thôi, thưa thầy. Nó chẳng hề mặn chút nào - chàng trai nói khi múc một ít nước dưới hồ và nếm thử. Tìm thành phần biệt lập trong câu trên? Câu 3: (1,0 điểm) Vì sao người trai trẻ nếm nước trong cốc lại mặn mà nếm nước ngoài hồ không mặn? Câu 4: (1,0 điểm) Bài học cuộc sống từ câu chuyện muốn gửi cho chúng ta? II. LÀM VĂN: (7 điểm) Câu 1: (2đ) Viết một đoạn nghị luận xã hội (khoảng 1 trang giấy thi) nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của tình yêu thương. Câu 2: (5đ) Phân tích hai đoạn thơ sau trích “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải: Ta làm con chim hót Một mùa xuân nho nhỏ Ta làm một cành hoa Lặng lẽ dâng cho đời Ta nhập vào hòa ca Dù là tuổi hai mươi Một nốt trầm xao xuyến Dù là khi tóc bạc 5